व्हायोलिन वाजवणाऱ्या मृत्यूसह आत्मचित्र

‘व्हायोलिन वाजवणाऱ्या मृत्यूसह आत्मचित्र’ मध्ये काय दिसते?

बॉकलिन एका हातात कुंचला, दुसऱ्यात रंगफलक धरून थांबतात. नजर बाजूला वळते आणि मागे सांगाडा जवळ झुकून व्हायोलिन वाजवतो. साधने त्यांना चित्रकार म्हणून ओळख देतात; दुसरी आकृती आत्मचित्रात मर्त्यतेची जाणीव आणते.

1872 चे चित्र दोघांना काळोख्या, जवळजवळ रिकाम्या पार्श्वभूमीवर ठेवते. जिवंत चेहरा आणि कवटीत फारसे अंतर नाही. उबदार त्वचा, फिकट हाड आणि गडद कपडे त्यांच्या पृष्ठभागांचा फरक स्पष्ट करतात.

मृत्यू व्हायोलिन का वाजवत आहे?

कलाकाराचा चेहरा उघड घाबरलेला नसून सावध आहे. थांबलेला कुंचला व बाजूची नजर व्यत्यय, ऐकण्याचा क्षण सुचवतात. ते नेमके काय विचार करतात हे कळत नाही, पण त्यांचे लक्ष चित्राच्या विषयाचा भाग बनते.

मृत्यू इतका जवळ आहे की कवटी चित्रकाराच्या डोक्याला जवळजवळ स्पर्श करते. व्हायोलिन त्या अरुंद जागेत कल्पित ध्वनी आणते. परिचित वादनक्रिया मृत्यूचे मानवीकरण दूरचे नव्हे, उपस्थित करते.

संग्रहालय व्हायोलिनची एकमेव तार सर्वात खालच्या सुराची, G म्हणजे सोलला लावलेली असल्याचे सांगते. तपशील कल्पित संगीताला ठरावीक स्वरपट्टी देतो. चित्र ऐकण्याची प्रतिमाही बनते: मौन कॅनव्हास ऐकवू शकत नाही अशा गोष्टीला चेहरा प्रतिसाद देतो.

सांगाड्याचा अर्थ काय?

दृश्य मेमेंटो मोरी परंपरेतून येते, ज्यात कवटी किंवा सांगाडा जिवंतांना मृत्यूची आठवण करून देतो. बॉकलिन परिचित चिन्ह व्यवसायाच्या साधनांशी जोडतात. कलाकाम आणि मर्त्यतेचे भान एकच छोटी जागा व्यापतात.

1898 मध्ये हे चित्र विकत घेणारी बर्लिनची आल्टे नात्सिओनालगालेरी सांगते की बॉकलिन यांनी ते म्युनिकमध्ये रंगवले. हांस होल्बाइन धाकटा यांची ‘मृत्युनृत्य’ चित्रे आणि त्यांच्या जन्मगावी बाझेलमधील प्रसिद्ध मृत्युनृत्याचे अवशेष त्यांना माहीत होते, त्यामुळे मेमेंटो मोरीची परंपरा त्यांच्या परिचयाची होती. (Staatliche Museen zu Berlin, Alte Nationalgalerie)

पण संग्रहालय आवर्जून सांगते की चित्रकार घाबरलेले नाहीत: ते ऐकत आहेत, आणि मृत्यू त्यांच्या हातातून कुंचला हिसकावत नाही. संग्रहालय हा थांबा प्रेरणेचा क्षण, जुन्या मेमेंटो मोरीचे नवे रूप मानते, आणि 1898 मधील ‘पान’ नियतकालिकातील एक परीक्षण उद्धृत करते, ज्याला चित्रात मेमेंटो मोरी नव्हे तर ‘मेमेंटो विवेरे’, म्हणजे जगण्याची आठवण, ऐकू आली होती. (Staatliche Museen zu Berlin, Alte Nationalgalerie)

बॉकलिन यांनी आत्मचित्राची रचना कशी केली?

अंधार कुंचला, रंगफलक, चेहरा आणि व्हायोलिन उठावदार करतो. कलाकाराच्या खांद्याशेजारी वाद्याजवळ हाडांची बोटे दिसतात. नजर दुसरीकडे नेणारा विस्तृत परिसर नसल्याने लक्ष चित्रकार आणि मागची आकृती यांच्यात फिरते.

आत्मचित्र एका विरामात थांबते. बॉकलिनकडे काम सुरू ठेवण्याची साधने आहेत, पण सध्या ते ऐकत आहेत. चित्र निर्मिती आणि मृत्यूचे भान शेजारी ठेवते, त्यांचे नाते साध्या सूचनेत बदलत नाही.

प्रत्यक्ष पाहा

Alte Nationalgalerie · Berlin

प्रदर्शित कलाकृती, विशेष तारखा आणि प्रवेशाच्या अटी तपासा.

अभ्यागतांसाठी अधिकृत माहिती ↗

स्रोत आणि अधिक वाचन

• व्हायोलिन वाजवणाऱ्या मृत्यूसह आत्मचित्र — Staatliche Museen zu Berlin, Alte Nationalgalerie
• कलाकाराचे चरित्र: आर्नोल्ड बॉकलिन (विकिपीडिया, इंग्रजीत)
• व्हायोलिन वाजवणाऱ्या मृत्यूसह आत्मचित्र (विकिपीडिया, इंग्रजीत)

आणखी एक चित्र पाहा

• राजदूत — हांस होल्बाइन धाकटा

  होल्बाइन मुत्सद्देगिरी, उपकरणे, पुस्तके आणि लौकिक ज्ञानाच्या दिमाखदार व्यक्तिचित्रात माणसाचे मर्त्य असणे दडवतो.

• निराश मनुष्य — गुस्ताव कुर्बे

  विस्फारलेल्या डोळ्यांनी कुर्बे थेट चौकटीबाहेर पाहतो. जवळचे स्वचित्र चेहऱ्याची भेट अचानक धक्क्यात बदलते.

सर्व चित्रांच्या कथा पाहा · वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न