गोष्ट मोड
अँजेलस
दोन लोक बटाटे काढणे थांबवून अँजेलसची प्रार्थना करतात.
- काम थांबतं. घंटा वाजली आहे.
- ती हात जोडते. तो आपली टोपी धरून आहे.
- दोघांच्या मध्ये बटाट्यांची टोपली.
- दूर, एक इवलासा चर्चचा मनोरा. घंटा तिथेच आहे.
- Millet ला हे लहानपणापासून आठवत होतं: घंटा वाजताच कुटुंबाने काम थांबवून प्रार्थना करणं.
- Dalí ला याचं वेड लागलं होतं. त्या टोपलीत त्याला एका मुलाची शवपेटी दिसली.
‘अँजेलस’ हे Jean-François Millet यांनी 1857 ते 1859 दरम्यान रंगवलेले चित्र असून त्यात संध्याकाळच्या प्रकाशात बटाट्यांची काढणी थांबवून अँजेलस प्रार्थना म्हणणारे एक पुरुष आणि एक स्त्री दिसतात; हे चित्र पॅरिसमधील म्युझे दॉर्सेच्या मालकीचे आहे.
‘अँजेलस’मध्ये काय दिसते?
मिले यांनी हा विराम 1857 ते 1859 दरम्यान रंगवला. एक पुरुष आणि एक स्त्री बटाटे काढण्याचे काम थांबवून अँजेलसची कॅथोलिक प्रार्थना करतात; ती मरियेला देवदूताने दिलेल्या शुभवार्तेची आठवण करते.
डावीकडील पुरुष टोपी समोर धरतो. उजवीकडील स्त्री हात जोडून मान झुकवते. त्यांचे चेहरे सावलीत राहतात, त्यामुळे देहबोलीतून दृश्य व्यक्त होते.
काहींना ‘अँजेलस’ अशुभ का वाटते?
डावीकडे बटाटे खणण्याचे काटेरी अवजार उभे आहे आणि त्यांच्या पायांमध्ये बटाट्यांची टोपली आहे. स्त्रीमागे हातगाडीवर पोती आहेत. या वस्तू प्रार्थनेला शारीरिक श्रमाशी जोडतात.
उजवीकडे दूर क्षितिजावर चर्चचा लहान मनोरा दिसतो. तो शेताला प्रार्थनेची वेळ सांगणाऱ्या दूरच्या घंटेशी जोडतो. मात्र चर्चमधील उपासना येथे दाखवलेली नाही.
या भीतीचा बराचसा भाग Salvador Dalí कडून येतो. त्याने लिहिले की जून 1932 मध्ये ‘अँजेलस’ची प्रतिमा अचानक त्याच्या मनात आली, आणि त्याभोवती त्याने एक संपूर्ण पुस्तक उभे केले. ते अखेर 1963 मध्ये प्रकाशित झाले तेव्हा त्यात त्याच्या विनंतीवरून लूव्रने काढलेला एक एक्स-रे होता, ज्यात जोडप्याच्या पायांजवळ जमिनीत एक गडद आकार दिसतो. Millet यांनी रंगाखाली झाकलेली ती एका मृत मुलाची शवपेटी आहे, असा Dalí चा दावा होता; हा त्याचाच अन्वयार्थ आहे. Millet यांची स्वतःची आठवणही एक सावली टाकते: त्यांची आजी गरीब दिवंगतांसाठी प्रार्थना म्हणण्यासाठी कुटुंबाचे काम थांबवत असे. (The Dalí Museum)
Millet यांनी ‘अँजेलस’ची रचना कशी केली?
गडद आकृत्यांमागे आकाशात संध्याकाळचा उबदार प्रकाश पसरतो. पुढचा भाग तपकिरी मातीने भरतो. खाली असलेले क्षितिज प्रकाशाच्या विस्तीर्ण पटापुढे दोघांना उंच दाखवते.
1865 मध्ये मिले यांनी बालपणीची एक रीत सांगितली: घंटा वाजल्यावर कुटुंब शेतातील काम थांबवून अँजेलसची प्रार्थना करायचे. सामान्य दिवसातील प्रार्थनेच्या त्या विरामाच्या आठवणीतून चित्र आले आहे.
Millet यांनी रंगवल्यानंतर ‘अँजेलस’चे काय झाले?
तैलचित्र फक्त 55.5 बाय 66 सेंटीमीटरचे आहे, तरी माणसे भव्य दिसतात. मिले वास्तववाद आणि बार्बिझॉनच्या चित्रकारांप्रमाणे ग्रामीण जीवनाकडे सातत्याने बारकाईने पाहतात.
याची सुरुवात कोणीच न्यायला न आलेल्या एका ऑर्डरने झाली: फोंदासियों नेपोलियन नमूद करते की पॅरिसमधून जाणाऱ्या थॉमस गोल्ड ॲपलटन या अमेरिकनाने हे चित्र मागवले आणि ते घ्यायला तो कधीच परतला नाही. तीन दशकांनंतर हे चित्र एक राष्ट्रीय मुद्दा बनले होते. म्युझे दॉर्सेच्या मते, 1889 मध्ये लूव्रने ते विकत घेण्याचा प्रयत्न केला तेव्हा या चित्राने देशभक्तीची अविश्वसनीय लाट उसळवली. Salvador Dalí ला ते पूज्य होते, 1932 मध्ये एका माथेफिरूने ते फाडले, आणि विसाव्या शतकात हा छोटा कॅनव्हास जगप्रसिद्ध प्रतीक बनला. (म्युझे द'ऑर्से)
चित्र Musée d’Orsayमध्ये RF 1877 क्रमांकाने आहे, आल्फ्रेड शोशार यांच्या 1910 मध्ये स्वीकारलेल्या मृत्युपत्रातून. झुकलेली मस्तके आणि थांबलेली अवजारे पुन्हा पाहा: काम थांबले आहे, माणसे केंद्रस्थानी आहेत.
तपशील एका नजरेत
स्रोत आणि अधिक वाचन
- अँजेलस — म्युझे द'ऑर्से
- कलाकाराचे चरित्र: Jean-François Millet (विकिपीडिया, इंग्रजीत)
- अँजेलस (विकिपीडिया, इंग्रजीत)