Λειτουργία ιστορίας
Αυτοπροσωπογραφία με τον Θάνατο να παίζει βιολί
Ο Θάνατος σκύβει πάνω από τον ώμο του Μπέκλιν παίζοντας βιολί, ενώ ο ζωγράφος ακούει με παλέτα και πινέλο.
- Ο Μπέκλιν σταματά με παλέτα και πινέλο, ενώ ο Θάνατος παίζει πίσω του.
- Ο ζωγράφος κοιτάζει στο πλάι, προσεκτικός και ακούγοντας.
- Το κρανίο του Θανάτου εμφανίζεται κοντά πίσω από το κεφάλι του ζωγράφου.
- Το βιολί έχει μία χορδή: τη χαμηλότερη, κουρδισμένη σε Σολ.
- Οστέινα δάχτυλα εμφανίζονται δίπλα στον σκοτεινό ώμο του ζωγράφου.
- Παλέτα και πινέλο μένουν στα χέρια του στην παύση.
Τι απεικονίζει η Αυτοπροσωπογραφία με τον Θάνατο να παίζει βιολί;
Ο Μπέκλιν σταματά με πινέλο στο ένα χέρι και παλέτα στο άλλο. Κοιτάζει στο πλάι καθώς ένας σκελετός σκύβει κοντά πίσω του, παίζοντας βιολί. Τα εργαλεία τον δηλώνουν ως ζωγράφο· η δεύτερη μορφή φέρνει τη θνητότητα στην αυτοπροσωπογραφία.
Το έργο, ζωγραφισμένο το 1872, τοποθετεί τις μορφές σε σκοτεινό, σχεδόν άδειο φόντο. Ελάχιστη απόσταση χωρίζει το ζωντανό πρόσωπο από το κρανίο. Ζεστό δέρμα, ωχρό οστό και σκούρο ένδυμα κάνουν τις διαφορετικές επιφάνειές τους ιδιαίτερα σαφείς.
Γιατί ο Θάνατος παίζει βιολί;
Η έκφραση του καλλιτέχνη είναι σε εγρήγορση, όχι εμφανώς τρομαγμένη. Το πινέλο που κρατά και η πλάγια ματιά υποδηλώνουν διακοπή, μια στιγμή ακρόασης. Η εικόνα δεν λέει ακριβώς τι σκέφτεται, αλλά κάνει την προσοχή του μέρος του θέματος.
Ο Θάνατος είναι τόσο κοντά ώστε το κρανίο σχεδόν αγγίζει το κεφάλι του ζωγράφου. Το βιολί φέρνει τον νοερό ήχο σε αυτό το στενό διάστημα. Μια γνώριμη μουσική πράξη κάνει την προσωποποίηση του θανάτου να μοιάζει παρούσα και όχι μακρινή.
Το μουσείο αναγνωρίζει τη μοναδική χορδή του βιολιού ως τη χαμηλότερη, κουρδισμένη σε Σολ. Η λεπτομέρεια δίνει συγκεκριμένο ηχητικό ύψος στη νοερή μουσική. Κάνει επίσης το πορτρέτο εικόνα ακρόασης: ένα πρόσωπο αντιδρά σε κάτι που ο σιωπηλός καμβάς δεν μπορεί να κάνει ακουστό.
Τι σημαίνει ο σκελετός;
Η σκηνή αντλεί από την παράδοση του memento mori, όπου κρανίο ή σκελετός θυμίζει στους ζωντανούς τον θάνατο. Ο Μπέκλιν ενώνει το γνώριμο σύμβολο με τα εργαλεία του επαγγέλματός του. Καλλιτεχνική εργασία και επίγνωση της θνητότητας μοιράζονται τον ίδιο μικρό χώρο.
Η Alte Nationalgalerie του Βερολίνου, που αγόρασε τον πίνακα το 1898, σημειώνει ότι ο Μπέκλιν τον ζωγράφισε στο Μόναχο. Γνώριζε τις απεικονίσεις του Χορού του Θανάτου του Χανς Χόλμπαϊν του Νεότερου και τα απομεινάρια του περίφημου Χορού του Θανάτου της γενέτειράς του, της Βασιλείας, οπότε η παράδοση του memento mori του ήταν οικεία. (Staatliche Museen zu Berlin, Alte Nationalgalerie)
Το μουσείο όμως τονίζει ότι ο ζωγράφος δεν τρομάζει: ακούει, και ο Θάνατος δεν του παίρνει το πινέλο από το χέρι. Διαβάζει την παύση ως στιγμή έμπνευσης, μια νέα εκδοχή του παλιού memento mori, και παραθέτει κριτική του 1898 στο περιοδικό Pan που άκουσε στον πίνακα όχι ένα memento mori αλλά ένα «memento vivere», μια υπενθύμιση να ζεις. (Staatliche Museen zu Berlin, Alte Nationalgalerie)
Πώς συνέθεσε ο Μπέκλιν την αυτοπροσωπογραφία;
Το σκοτάδι αναδεικνύει πινέλο, παλέτα, πρόσωπο και βιολί. Οστέινα δάχτυλα εμφανίζονται πλάι στον ώμο του καλλιτέχνη, κοντά στο όργανο. Χωρίς εκτεταμένο περιβάλλον που να οδηγεί αλλού το μάτι, η προσοχή κινείται ανάμεσα στον ζωγράφο και τη μορφή πίσω του.
Η αυτοπροσωπογραφία μένει μετέωρη σε μια παύση. Ο Μπέκλιν κρατά τα μέσα για να συνεχίσει, αλλά τώρα ακούει. Η εικόνα αφήνει τη δημιουργία και την επίγνωση του θανάτου δίπλα δίπλα, χωρίς να μετατρέπει τη σχέση τους σε απλή οδηγία.
Δείτε το από κοντά
Alte Nationalgalerie · Berlin
Ελέγξτε τα εκθέματα, τις ειδικές ημερομηνίες και τους όρους εισόδου.
Επίσημες πληροφορίες για επισκέπτες ↗Πηγές και περαιτέρω ανάγνωση
- Αυτοπροσωπογραφία με τον Θάνατο να παίζει βιολί — Staatliche Museen zu Berlin, Alte Nationalgalerie
- Βιογραφία του καλλιτέχνη: Άρνολντ Μπέκλιν (Βικιπαίδεια, στα αγγλικά)
- Αυτοπροσωπογραφία με τον Θάνατο να παίζει βιολί (Βικιπαίδεια, στα αγγλικά)