ਕਹਾਣੀ ਮੋਡ
ਵਾਇਲਿਨ ਵਜਾਉਂਦੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਸਵੈ-ਚਿੱਤਰ
ਮੌਤ ਬੋਕਲਿਨ ਦੇ ਮੋਢੇ ਉੱਪਰ ਝੁਕ ਕੇ ਵਾਇਲਿਨ ਵਜਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਕਲਾਕਾਰ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਤਖ਼ਤੀ ਅਤੇ ਕੂਚੀ ਫੜੀ ਸੁਣਦਾ ਹੈ।
- ਬੋਕਲਿਨ ਤਖ਼ਤੀ ਅਤੇ ਕੂਚੀ ਨਾਲ ਰੁਕਦਾ ਹੈ; ਮੌਤ ਪਿੱਛੇ ਵਜਾਉਂਦੀ ਹੈ।
- ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸੁਚੇਤ ਹੋ ਕੇ ਪਾਸੇ ਤੱਕਦਾ ਅਤੇ ਸੁਣਦਾ ਹੈ।
- ਮੌਤ ਦੀ ਖੋਪੜੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਦੇ ਸਿਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਪਿੱਛੇ ਦਿਸਦੀ ਹੈ।
- ਵਾਇਲਿਨ ਦੀ ਇੱਕ ਤਾਰ ਹੈ: ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਵੀਂ, G ਅਰਥਾਤ ਸੋਲ ਉੱਤੇ ਮਿਲੀ।
- ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਦੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਮੋਢੇ ਕੋਲ ਹੱਡੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ।
- ਠਹਿਰਾਅ ਵਿੱਚ ਤਖ਼ਤੀ ਅਤੇ ਕੂਚੀ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
‘ਵਾਇਲਿਨ ਵਜਾਉਂਦੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਸਵੈ-ਚਿੱਤਰ’ ਵਿੱਚ ਕੀ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ?
ਬੋਕਲਿਨ ਇੱਕ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕੂਚੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਤਖ਼ਤੀ ਲੈ ਕੇ ਰੁਕਦਾ ਹੈ। ਅੱਖਾਂ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੰਜਰ ਨੇੜੇ ਝੁਕ ਕੇ ਵਾਇਲਿਨ ਵਜਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਔਜ਼ਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ; ਦੂਜਾ ਰੂਪ ਸਵੈ-ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦਾ ਬੋਧ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
1872 ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਹਨੇਰੀ, ਲਗਭਗ ਖਾਲੀ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਜਿਉਂਦੇ ਚਿਹਰੇ ਅਤੇ ਖੋਪੜੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਫ਼ਾਸਲਾ ਹੈ। ਨਿੱਘੀ ਚਮੜੀ, ਫਿੱਕੀ ਹੱਡੀ ਅਤੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਕੱਪੜੇ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸਤਹਾਂ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਮੌਤ ਵਾਇਲਿਨ ਕਿਉਂ ਵਜਾ ਰਹੀ ਹੈ?
ਕਲਾਕਾਰ ਦਾ ਹਾਵਭਾਵ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਡਰ ਦੀ ਥਾਂ ਸੁਚੇਤ ਹੈ। ਰੁਕੀ ਕੂਚੀ ਅਤੇ ਪਾਸੇ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿਘਨ, ਸੁਣਨ ਦਾ ਪਲ ਸੁਝਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਚਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ ਕਿ ਉਹ ਕੀ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮੌਤ ਇੰਨੀ ਨੇੜੇ ਹੈ ਕਿ ਖੋਪੜੀ ਲਗਭਗ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਛੂੰਹਦੀ ਹੈ। ਵਾਇਲਿਨ ਕਲਪਿਤ ਆਵਾਜ਼ ਉਸ ਤੰਗ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਣੀ-ਪਛਾਣੀ ਸੰਗੀਤਕ ਕਿਰਿਆ ਮੌਤ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਨੂੰ ਦੂਰ ਦੀ ਥਾਂ ਹਾਜ਼ਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਅਜਾਇਬਘਰ ਵਾਇਲਿਨ ਦੀ ਇਕੱਲੀ ਤਾਰ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਵੇਂ ਸੁਰ ਵਾਲੀ, G ਅਰਥਾਤ ਸੋਲ ਉੱਤੇ ਮਿਲੀ ਤਾਰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਲਪਿਤ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਸੁਰ-ਖੇਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਚਿੱਤਰ ਸੁਣਨ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਵੀ ਬਣਦਾ ਹੈ: ਚਿਹਰਾ ਉਸ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਚੁੱਪ ਕੈਨਵਸ ਸੁਣਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਪਿੰਜਰ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
ਦ੍ਰਿਸ਼ ਮੇਮੈਂਟੋ ਮੋਰੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਖੋਪੜੀ ਜਾਂ ਪਿੰਜਰ ਜਿਉਂਦਿਆਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਯਾਦ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਬੋਕਲਿਨ ਇਸ ਜਾਣੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ੇ ਦੇ ਔਜ਼ਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਲਾ ਦਾ ਕੰਮ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਬੋਧ ਇੱਕੋ ਛੋਟੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ।
1898 ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੇਂਟਿੰਗ ਖ਼ਰੀਦਣ ਵਾਲੀ ਬਰਲਿਨ ਦੀ ਆਲਟੇ ਨਾਤਸਿਓਨਾਲਗਾਲੇਰੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬੋਕਲਿਨ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮਿਊਨਿਖ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਹਾਂਸ ਹੋਲਬਾਇਨ ਦ ਯੰਗਰ ਦੇ ‘ਮੌਤ ਦੇ ਨਾਚ’ ਵਾਲੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਬਾਜ਼ਲ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੌਤ ਦੇ ਨਾਚ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਮੇਮੈਂਟੋ ਮੋਰੀ ਦੀ ਰਵਾਇਤ ਉਸ ਲਈ ਜਾਣੀ-ਪਛਾਣੀ ਸੀ। (Staatliche Museen zu Berlin, Alte Nationalgalerie)
ਪਰ ਅਜਾਇਬਘਰ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਡਰਿਆ ਨਹੀਂ: ਉਹ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੌਤ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਬੁਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਖੋਂਹਦੀ। ਅਜਾਇਬਘਰ ਇਸ ਠਹਿਰਾਅ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਾ ਪਲ, ਪੁਰਾਣੇ ਮੇਮੈਂਟੋ ਮੋਰੀ ਦਾ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ 1898 ਵਿੱਚ ‘ਪਾਨ’ ਰਸਾਲੇ ਦੀ ਇੱਕ ਸਮੀਖਿਆ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਮੇਮੈਂਟੋ ਮੋਰੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ‘ਮੇਮੈਂਟੋ ਵਿਵੇਰੇ’, ਯਾਨੀ ਜੀਣ ਦੀ ਯਾਦ, ਸੁਣੀ ਸੀ। (Staatliche Museen zu Berlin, Alte Nationalgalerie)
ਬੋਕਲਿਨ ਨੇ ਸਵੈ-ਚਿੱਤਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ?
ਹਨੇਰਾ ਕੂਚੀ, ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਤਖ਼ਤੀ, ਚਿਹਰਾ ਅਤੇ ਵਾਇਲਿਨ ਉਭਾਰਦਾ ਹੈ। ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਮੋਢੇ ਕੋਲ ਸਾਜ਼ ਨੇੜੇ ਹੱਡੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਜ਼ਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਾਹੌਲ ਨਹੀਂ; ਧਿਆਨ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚਕਾਰ ਫਿਰਦਾ ਹੈ।
ਸਵੈ-ਚਿੱਤਰ ਇੱਕ ਠਹਿਰਾਅ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਬੋਕਲਿਨ ਕੋਲ ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੇ ਸਾਧਨ ਹਨ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਸੁਣਦਾ ਹੈ। ਚਿੱਤਰ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਬੋਧ ਨੂੰ ਨਾਲ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਸੌਖੀ ਹਦਾਇਤ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦਾ।
ਖੁਦ ਜਾ ਕੇ ਦੇਖੋ
Alte Nationalgalerie · Berlin
ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ, ਖ਼ਾਸ ਤਾਰੀਖਾਂ ਅਤੇ ਦਾਖ਼ਲੇ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੇਖੋ।
ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ↗ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
- ਵਾਇਲਿਨ ਵਜਾਉਂਦੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਸਵੈ-ਚਿੱਤਰ — Staatliche Museen zu Berlin, Alte Nationalgalerie
- ਕਲਾਕਾਰ ਦੀ ਜੀਵਨੀ: ਆਰਨੋਲਡ ਬੋਕਲਿਨ (ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ)
- ਵਾਇਲਿਨ ਵਜਾਉਂਦੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਸਵੈ-ਚਿੱਤਰ (ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ)
ਹਰੇਕ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ ਕਰੋ · ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ