โหมดเรื่องเล่า
อีวานผู้โหดร้ายกับอีวานผู้เป็นบุตร
เรปินวาดอีวานผู้โหดร้ายประคองลูกชายที่บาดเจ็บในห้องแดงมืด หอศิลป์เชื่อมฉากกับคารัมซิน ใบหน้า มือ และพรมทำให้เรื่องประวัติศาสตร์ดูใกล้ตัว
- เขากอดลูกชาย ที่เขาเพิ่งฟาดไปเมื่อครู่
- ดูดวงตาเขาสิ ราวกับความโกรธเพิ่งได้เห็นสิ่งที่ตัวเองทำ
- ใบหน้าของลูกชายสงบกว่า เรปินอยากให้ใบหน้านั้นบอกถึงการให้อภัย
- ความรักกับความรุนแรง ในอ้อมแขนเดียวกัน
- เลือดที่ขมับ มือของพ่อก็ห้ามไว้ไม่อยู่
- มองลงไป รองเท้าบูตปักลายบนพรมที่ยับยู่ยี่ มันเพิ่งเกิดขึ้นเมื่อไม่กี่วินาทีก่อน
- ด้านหลังคือผนังสีแดง จัดแสดงครั้งแรกปี 1885 ภาพนี้ถูกห้ามจัดแสดงอยู่สามเดือน
- ลองนึกดู สั่งการได้แทบทุกอย่าง ยกเว้นวินาทีที่เพิ่งผ่านไป
อีวานผู้โหดร้ายกับอีวานผู้เป็นบุตรเป็นภาพวาดปี 1885 ของอิลยา เรปิน ที่แสดงซาร์อีวานที่ 4 กอดรัดพระโอรสที่กำลังจะสิ้นใจ เพียงครู่หลังจากทรงฟาดพระโอรสในยามโทสะ ปัจจุบันจัดแสดงที่หอศิลป์แห่งรัฐเตรตยาคอฟในมอสโก
เรปินวาดภาพอีวานที่ 4 ประคองพระโอรสที่บาดเจ็บไว้ในอ้อมแขนหลังการปะทะอย่างรุนแรง สถานการณ์การสิ้นพระชนม์ของเจ้าชายยังคงเป็นที่ถกเถียง ภาพนี้เป็นการตีความเหตุการณ์ ไม่ใช่บันทึกของผู้เห็นเหตุการณ์
เรปินวาดภาพอะไร?
เรปินวางพ่อและลูกชายที่บาดเจ็บไว้ด้วยกันในห้องมืด ชื่อภาพระบุอีวานผู้โหดร้ายกับลูกชายเมื่อวันที่ 16 พฤศจิกายน 1581 หอศิลป์อธิบายว่าจิตรกรอิงเรื่องเล่าประวัติศาสตร์ของคารัมซิน (หอศิลป์แห่งรัฐเตรตยาคอฟ)
ดวงตาที่เบิกกว้างของพ่ออยู่เหนือเคราและเสื้อผ้าสีเข้ม แสงรวมอยู่บนใบหน้า หอศิลป์ตีความสีหน้าที่วาดว่าเป็นความสำนึกผิดหลังเหตุรุนแรงในเรื่องเล่าของคารัมซิน
เหตุใดดวงตาของอีวานจึงสะกดสายตา?
ใบหน้าซีดของลูกชายเอียงข้างใบหน้าพ่อ ศีรษะทั้งสองทำมุมต่างกัน หนึ่งตั้งตรง อีกหนึ่งเอียงไปด้านข้าง เรปินรวมความต่างนี้ไว้ในพื้นที่เล็กที่สว่างของห้องมืด
แขนหนึ่งโค้งรอบร่างลูกชาย มือและเสื้อผ้าเชื่อมสองร่างเป็นกลุ่มเดียว โดยมีเส้นทแยงผ่านกลาง ท่าทางนี้ทำให้ฉากประวัติศาสตร์มีความใกล้ชิดจากการสัมผัสของร่าง
รอยสีแดงอยู่ข้างขมับลูกชาย สีตัดกับผิวอ่อนและเชื่อมรายละเอียดกับเรื่องรุนแรงที่หอศิลป์บรรยาย เรปินวางบริเวณเล็กนี้ใกล้จุดที่ศีรษะทั้งสองมาพบกัน
ใต้สองร่าง รองเท้าบูตสีเขียวอมฟ้ามีลายสีทอง พื้นผิวสว่างเชื่อมกับลายหลากหลายบนพรม เสื้อผ้าและพื้นสร้างจังหวะของตนใต้ใบหน้าที่อยู่ชิดกัน
ลายข้าวหลามตัดสีแดงประดับผนังหลังสองร่าง มุมที่ซ้ำกันตัดกับเส้นโค้งของร่าง หอศิลป์เน้นพื้นผิวพรม เสื้อผ้า และเครื่องเรือนที่สร้างห้องอันมีรายละเอียดแน่นของเรปิน
ภาพวาดนี้มีความหมายอย่างไร?
กลับมาที่สองร่างในห้องมืด หอศิลป์ระบุว่าภาพนี้วาดในปี 1885 และพาเวล เตรตยาคอฟซื้อจากเรปินในปีนั้น ศีรษะและแขนที่เชื่อมกันจัดองค์ประกอบรอบจุดเล็กที่รับแสง
ทำไมเรปินจึงวาดภาพอีวานผู้โหดร้ายกับอีวานผู้เป็นบุตร?
ตามความทรงจำของเรปินเองที่หอศิลป์แห่งรัฐเตรตยาคอฟยกมา แนวคิดนี้เกิดขึ้นกับเขาที่มอสโกในปี 1882 หลังจากชมคอนเสิร์ตดนตรีของนิโคไล ริมสกี-คอร์ซาคอฟ ไตรภาคแห่งความรัก อำนาจ และการแก้แค้นในดนตรีนั้นตรึงใจเขาอย่างรุนแรงจนเขาอยากวาดภาพที่มีพลังเทียบเท่า ภาพร่างดินสอชิ้นแรกของฉากนี้ก็มีขึ้นในปีเดียวกัน (หอศิลป์แห่งรัฐเตรตยาคอฟ)
เรปินยังพูดถึงสายเลือดที่ไหลผ่านประวัติศาสตร์รัสเซีย ซึ่งเขาหมายถึงปี 1881 คือการลอบปลงพระชนม์จักรพรรดิอเล็กซานเดอร์ที่ 2 และการประหารชีวิตที่ตามมา ช่วงต้นเดือนเมษายน 1881 เขาเดินทางไปเซนต์ปีเตอร์สเบิร์กเพื่อเป็นประจักษ์พยานการประหารผู้สมรู้ร่วมคิด หอศิลป์ตั้งข้อสังเกตว่าปี 1581 ที่ปรากฏในชื่อภาพพ้องกับปี 1881 แต่เตือนว่าไม่อาจลากเส้นตรงเชื่อมเหตุการณ์หนึ่งไปยังอีกเหตุการณ์หนึ่งได้ (หอศิลป์แห่งรัฐเตรตยาคอฟ)
ฟเซโวลอด การ์ชิน นักเขียน เป็นแบบให้ซาเรวิชที่กำลังจะสิ้นใจ เรปินต้องการใบหน้าของเขาเพื่อถ่ายทอดสีหน้าแห่งการให้อภัยและความโศกเศร้าที่ต้องจากโลกนี้ไป สำหรับอีวาน เขาศึกษาจากเพื่อนของเขา กริกอรี เมียโซเยดอฟ จิตรกร เครื่องแต่งกายตัดเย็บขึ้นที่บ้านตามแพตเทิร์นที่เรปินออกแบบเอง และห้องปูพรมห้องหนึ่งในอพาร์ตเมนต์ของครอบครัวใช้เป็นห้องของซาร์ (หอศิลป์แห่งรัฐเตรตยาคอฟ)
ทำไมภาพนี้จึงถูกสั่งห้าม?
ภาพนี้เป็นจุดศูนย์กลางของนิทรรศการครั้งที่ 13 ของกลุ่มเปเรดวิชนิกิหรือกลุ่มศิลปินพเนจร ซึ่งเปิดที่เซนต์ปีเตอร์สเบิร์กในปี 1885 คอนสตันติน โปเบโดนอสต์เซฟ อัครอัยการแห่งสังฆสภาศักดิ์สิทธิ์ เขียนถึงจักรพรรดิอเล็กซานเดอร์ที่ 3 ว่าเขาไม่อาจมองภาพนี้ได้โดยไม่รู้สึกขยะแขยง จากนั้นปาเวล เตรตยาคอฟถูกห้ามจัดแสดงภาพนี้ในหอศิลป์ของเขาหรือเผยแพร่ภาพ และนับแต่นั้นนิทรรศการของกลุ่มศิลปินพเนจรก็ต้องผ่านการเซ็นเซอร์ คำสั่งห้ามมีผลอยู่สามเดือน จนกระทั่งอเล็กเซย์ โบโกลิวบอฟ จิตรกรผู้ใกล้ชิดราชสำนัก ทำให้คำสั่งถูกยกเลิก (หอศิลป์แห่งรัฐเตรตยาคอฟ)
เกิดอะไรขึ้นกับภาพนี้ในปี 1913 และ 2018?
วันที่ 16 มกราคม 1913 อับราม บาลาชอฟ ชาวมอสโกวัย 29 ปีจากครอบครัวผู้ศรัทธาแบบดั้งเดิม (Old Believers) ใช้มีดกรีดผืนผ้าใบสามครั้ง พาดผ่านใบหน้าทั้งสองและช่วงระหว่างใบหน้า ดมีตรี โบโกสลอฟสกี นักบูรณะ ซ่อมแซมผืนผ้าใบ และอีกอร์ กราบาร์ จิตรกรผู้เพิ่งเป็นผู้ดูแลหอศิลป์ วางแผนร่วมกับเขาที่จะเติมส่วนที่หลุดหายด้วยสีน้ำใต้ชั้นวานิช เมื่อเรปินเข้ามาในวันอาทิตย์วันหนึ่งและลงมือวาดส่วนเหล่านั้นใหม่ด้วยสีน้ำมันด้วยตัวเอง กราบาร์ได้ล้างสีใหม่ออกก่อนที่จะแห้ง เพราะในช่วงทศวรรษ 1910 ชุดสีของเรปินได้เปลี่ยนไปแล้ว (หอศิลป์แห่งรัฐเตรตยาคอฟ)
วันที่ 25 พฤษภาคม 2018 ก่อนเวลาปิดทำการไม่นาน ผู้เข้าชมวัย 37 ปีจากโวโรเนจทุบกระจกนิรภัยด้วยเสากั้นและฟาดผืนผ้าใบสามครั้งตรงกลางภาพ ที่ร่างของซาเรวิช หอศิลป์ระบุว่าการฟาดนั้นไม่ถูกใบหน้าและมือของทั้งสองร่าง ซึ่งเป็นส่วนที่ประณีตที่สุดและบูรณะยากที่สุด (หอศิลป์แห่งรัฐเตรตยาคอฟ)
ตามข้อมูลของวิกิพีเดียภาษาอังกฤษ ผู้ก่อเหตุถูกจำคุกสองปีครึ่ง และหลังการบูรณะครั้งใหญ่ ภาพนี้กลับมาจัดแสดงอีกครั้งในวันที่ 16 ธันวาคม 2024 (Wikipedia)
เจาะลึก: ทำไมเรปินจึงวาดภาพนี้ ชะตากรรมของภาพหลังจากนั้น และความหมาย
ข้อมูลผลงาน
- ชื่อผลงาน: อีวานผู้โหดร้ายกับอีวานผู้เป็นบุตร
- ศิลปิน: อิลยา เรปิน
- ปีที่สร้าง: 1885
- เทคนิค: สีน้ำมันบนผ้าใบ
- ขนาด: 199.5 x 254 cm
- สถานที่เก็บรักษา: หอศิลป์แห่งรัฐเตรตยาคอฟ
ทำไมเรปินจึงวาดอีวานผู้โหดร้ายในวินาทีหลังจากที่เขาฟาดบุตรชาย?
ดวงตาเบิกโพลง มือข้างหนึ่งกดอยู่บนศีรษะเปื้อนเลือดของบุตรชาย ภาพอีวานผู้โหดร้ายกับอีวานผู้เป็นบุตรของเรปินเป็นภาพที่เห็นครั้งเดียวก็ลืมไม่ลง แต่ทำไมเขาจึงเลือกวาดฉากที่สะเทือนใจถึงเพียงนี้? มีสิ่งหนึ่งที่ควรระลึกไว้ก่อน คือรายละเอียดการสิ้นพระชนม์ของเจ้าชายยังเป็นที่ถกเถียงกันอยู่ และภาพนี้คือการตีความ ไม่ใช่บันทึกของผู้เห็นเหตุการณ์
ตามความทรงจำของเรปินเองที่หอศิลป์แห่งรัฐเตรตยาคอฟอ้างถึง ความคิดนี้เกิดขึ้นกับเขาที่มอสโกในปี 1882 หลังคอนเสิร์ตดนตรีของนิโคไล ริมสกี-คอร์ซาคอฟ เขาถูกตรึงด้วยไตรภาคแห่งความรัก อำนาจ และการแก้แค้นในบทเพลงนั้น และอยากวาดสิ่งที่มีพลังเท่าเทียมกัน ภาพร่างดินสอชิ้นแรกของเขาก็มาจากปีเดียวกันนั้น
เรปินยังกล่าวว่าราวกับมีริ้วเลือดสายหนึ่งพาดผ่านประวัติศาสตร์รัสเซีย เขานึกถึงปี 1881 คือการลอบปลงพระชนม์ซาร์อะเล็กซานเดอร์ที่ 2 และการประหารชีวิตที่ตามมา ต้นเดือนเมษายนปีนั้น เรปินเดินทางไปเซนต์ปีเตอร์สเบิร์กและได้เห็นการประหารผู้สมคบคิดด้วยตาตนเอง ปี 1581 ในชื่อภาษารัสเซียของภาพกับปี 1881 สะท้อนกันห่างกันพอดีสามร้อยปี แต่หอศิลป์เตือนว่าเหตุการณ์ทั้งสองไม่อาจโยงเข้าหากันเป็นเส้นตรงได้
การเลือกแบบก็แสดงเจตนาของเขาเช่นกัน สำหรับเจ้าชายที่กำลังจะสิ้นใจ เขาเลือกนักเขียนฟเซโวลอด การ์ชิน เพราะต้องการใบหน้าที่แสดงถึงการให้อภัยและความโศกเศร้าของการจากโลกนี้ไป ส่วนการวาดอีวาน เขาศึกษาจากเพื่อนของเขา จิตรกรกริกอรี เมียโซเยดอฟ
แหล่งข้อมูล: museum.tretyakov.ru
หลังจากนั้นเกิดอะไรขึ้น: คำสั่งห้าม และการโจมตีผืนผ้าใบสองครั้ง
ในปี 1885 ภาพนี้เป็นหัวใจของนิทรรศการครั้งที่ 13 ของกลุ่มเปเรดวิชนิกิ (กลุ่มศิลปินพเนจร) ในเซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก แต่คอนสตันติน โปเบโดนอสต์เซฟ อัครอัยการแห่งสมัชชาศักดิ์สิทธิ์ เขียนถึงจักรพรรดิอะเล็กซานเดอร์ที่ 3 ว่าเขาไม่อาจมองภาพนี้ได้โดยไม่รู้สึกขยะแขยง ปาเวล เตรตยาคอฟถูกห้ามไม่ให้จัดแสดงภาพในหอศิลป์ของเขาหรือทำสำเนา และนับแต่นั้นนิทรรศการของเปเรดวิชนิกิก็ต้องผ่านการเซ็นเซอร์ คำสั่งห้ามมีผลอยู่สามเดือน และถูกยกเลิกในที่สุดด้วยความพยายามของอะเล็กเซย์ โบโกลยูบอฟ จิตรกรผู้ใกล้ชิดราชสำนัก
คมมีดแรกกระทบผืนผ้าใบเมื่อวันที่ 16 มกราคม 1913 อับราม บาลาชอฟ ชาวมอสโกวัย 29 ปีจากครอบครัวผู้นับถือนิกายผู้ศรัทธาจารีตเก่า ใช้มีดกรีดภาพสามครั้ง รอยกรีดลากไปถึงใบหน้าทั้งสองและช่องว่างระหว่างนั้น นักอนุรักษ์ดมีตรี โบโกสลอฟสกีซ่อมผืนผ้าใบ และจิตรกรอีกอร์ กราบาร์ ซึ่งเพิ่งได้รับเลือกเป็นผู้ดูแลหอศิลป์ วางแผนจะเติมส่วนที่หายไปด้วยสีน้ำใต้ชั้นวานิช แล้ววันอาทิตย์วันหนึ่ง เรปินก็มาด้วยตัวเองและวาดทับบริเวณเหล่านั้นด้วยสีน้ำมัน กราบาร์ล้างมันออกก่อนที่สีจะแห้ง เพราะถึงทศวรรษ 1910 จานสีของเรปินก็เปลี่ยนไปแล้ว
ต่อมาในวันที่ 25 พฤษภาคม 2018 ก่อนเวลาปิดไม่นาน ชายวัย 37 ปีจากเมืองโวโรเนจใช้เสากั้นทุบกระจกป้องกันแตก แล้วฟาดตรงกลางผืนผ้าใบซึ่งเป็นร่างของเจ้าชายสามครั้ง ตามข้อมูลของหอศิลป์ การฟาดพลาดใบหน้าและมือของบุคคลทั้งสอง ซึ่งเป็นส่วนที่ละเอียดอ่อนที่สุดและบูรณะยากที่สุด ตามบทความวิกิพีเดียภาษาอังกฤษ ชายผู้นั้นถูกตัดสินจำคุกสองปีครึ่ง และหลังการบูรณะครั้งใหญ่ ภาพก็กลับมาจัดแสดงอีกครั้งในวันที่ 16 ธันวาคม 2024
ภาพแห่งความรุนแรงที่ไม่อาจย้อนคืน ถูกทำร้ายเสียเองถึงสองครั้ง อาจเป็นเรื่องบังเอิญ แต่ข้อเท็จจริงนี้ก็หนักอึ้ง
แหล่งข้อมูล: museum.tretyakov.ru · en.wikipedia.org
สรุปสั้น ๆ: ไม่มีอำนาจใดย้อนเวลาได้แม้วินาทีเดียว
ภาพอีวานผู้โหดร้ายกับอีวานผู้เป็นบุตรไม่ได้แสดงวินาทีที่ฟาดลงไป แต่แสดงวินาทีหลังจากนั้น ความเดือดดาลตระหนักถึงสิ่งที่ตนทำ และความสำนึกผิดก็มาถึงช้าไปเพียงชั่วพริบตา เรปินจับวินาทีนั้นไว้ในดวงตาที่เบิกโพลง และในมือที่กดศีรษะบุตรชายราวกับพยายามห้ามเลือด
ไม่ว่าอำนาจจะยิ่งใหญ่เพียงใด ก็ไม่มีใครย้อนเวลาได้แม้วินาทีเดียว ถูกสั่งห้าม ถูกกรีด ถูกฟาด แต่ก็ยังได้รับการบูรณะและกลับคืนสู่หอศิลป์ ภาพนี้ยังคงบังคับให้ผู้ชมเผชิญหน้ากับความจริงอันโหดร้ายนั้นอยู่เสมอ
รายละเอียดโดยสรุป
อีวานผู้โหดร้ายกับอีวานผู้เป็นบุตร อยู่ที่ไหน
หอศิลป์แห่งรัฐเตรตยาคอฟ · มอสโก
แหล่งข้อมูลและอ่านเพิ่มเติม
- อีวานผู้โหดร้ายกับอีวานผู้เป็นบุตร — หอศิลป์แห่งรัฐเตรตยาคอฟ
- คำอธิบายจากพิพิธภัณฑ์ — หอศิลป์แห่งรัฐเตรตยาคอฟ
- ชีวประวัติศิลปิน: อิลยา เรปิน (วิกิพีเดีย ภาษาอังกฤษ)
- อีวานผู้โหดร้ายกับอีวานผู้เป็นบุตร (วิกิพีเดีย ภาษาอังกฤษ)