गोष्ट मोड
पॉम्पेईचा शेवटचा दिवस
राख पडत आहे, पुतळे कोसळत आहेत आणि कुटुंबे सुटकेचा प्रयत्न करत आहेत. जगण्यासाठी धडपडणाऱ्या लोकांच्या निर्णयांतून ब्र्युलोव्ह पॉम्पेईचा विनाश दाखवतो.
- लाल आकाशाखाली पॉम्पेईमध्ये घबराट पसरली आहे.
- खालच्या डाव्या बाजूला एक कुटुंब एकमेकांना बिलगले आहे.
- तिच्या विखुरलेल्या दागिन्यांच्या शेजारी एक पडलेली स्त्री आहे.
- विजेच्या लखलखाटात छतावरून पडणारे पुतळे उजळतात.
- व्हेसुव्हियस संपूर्ण क्षितिज लाल करते.
- पांढरे कपडे घातलेला माणूस गर्दीतून पवित्र पात्रे घेऊन जातो.
- आजूबाजूला पडझड होत असतानाही कुटुंबातील माणसे एकमेकांकडे हात पुढे करतात.
‘पॉम्पेईचा शेवटचा दिवस’ हे कार्ल ब्र्युलोव्ह यांनी 1833 मध्ये रंगवलेले चित्र असून त्यात इ.स. 79 मध्ये व्हेसुव्हियसचा उद्रेक होत असताना, भोवती इमारती आणि पुतळे कोसळत असताना पळ काढणारे पॉम्पेईचे लोक दिसतात; हे सेंट पीटर्सबर्गच्या स्टेट रशियन म्युझियममध्ये प्रदर्शित आहे.
ब्र्युलोव्हने इ.स. 79 मधील व्हेसुव्हियस पर्वताचा उद्रेक चित्रित केला आहे. 1833 मध्ये रंगवलेले हे चित्र एका प्राचीन आपत्तीची कल्पनात्मक पुनर्रचना आहे, कलाकाराने स्वतः पाहिलेल्या घटनेची नोंद नाही.
सुमारे साडेसहा मीटर रुंद कॅनव्हासवर एक आपत्ती पसरली आहे. ब्र्युलोव्हने त्यात ज्वालामुखीपेक्षा माणसांच्या चेहऱ्यांना महत्त्व दिले आहे.
चित्रात काय दिसते?
आधी आकाश नजरेत भरते: व्हेसुव्हियसने क्षितिज लाल केले आहे आणि विजेच्या लखलखाटात छपरे दिसतात. शहर आधीच विनाशाच्या तोंडावर आहे.
मग नजर माणसांकडे वळते. ब्र्युलोव्ह घबराट लहान, नेमक्या निर्णयांत दाखवतो—कोणाला उचलले जाते, कोणाला ओढले जाते, कोण थांबले आहे.
विनाशाच्या मधोमध माणसे
खालच्या डाव्या कोपऱ्यात एक कुटुंब एकमेकांना बिलगले आहे. जवळच एक स्त्री पडली आहे; तिचे दागिने दगडांवर विखुरले आहेत आणि ते वाचवण्याची संधी उरलेली नाही.
पांढरे कपडे घातलेला माणूस गर्दीतून पवित्र पात्रे नेतो. इतर लोक एकमेकांकडे हात पुढे करत आहेत—हाच चित्राचा मानवी गाभा आहे.
ऑपेराइतकी भव्य आपत्ती
पेटलेल्या आकाशासमोर छतांवरून पुतळे कोसळतात. माणसांच्या भोवती इमारतीही तुटत आहेत. ब्र्युलोव्ह विनाशाला नाट्यरूप देतो, पण तो दूरचा प्रसंग वाटू देत नाही.
या चित्राच्या तयारीसाठी त्याने पॉम्पेईच्या उत्खननस्थळाला भेट दिली. राखेतून प्रत्यक्ष बाहेर काढलेल्या अवशेषांचा त्याने अभ्यास केला.
ते अजून का परिणामकारक आहे
लाल प्रकाश सर्वांना एकाच आणीबाणीमध्ये आणतो. दर्जा, सौंदर्य आणि शक्ती यांचे महत्त्व उरत नाही. मग मुख्य प्रश्न असतो: कोण कोणाकडे मदतीचा हात पुढे करतो?
पॉम्पेईचा शेवटचा दिवस महत्त्वाचा का आहे?
या कॅनव्हासमुळे ब्र्युलोव्ह युरोपभर प्रसिद्ध झाला. नवशास्त्रीय चित्ररचना आणि रोमँटिक नाट्यमयता जोडणारे हे रशियन रोमँटिक चित्रकलेचे महत्त्वाचे उदाहरण ठरले.
हे चित्र सेंट पीटर्सबर्गच्या राज्य रशियन संग्रहालयात आहे.
सहा मीटरभर विनाश, पण नजर पुन्हा कुणाला धरून ठेवू पाहणाऱ्या हातांकडे येते.
तपशील एका नजरेत
स्रोत आणि अधिक वाचन
- पॉम्पेईचा शेवटचा दिवस — State Russian Museum
- कलाकाराचे चरित्र: कार्ल ब्र्युलोव्ह (विकिपीडिया, इंग्रजीत)
- पॉम्पेईचा शेवटचा दिवस (विकिपीडिया, इंग्रजीत)