गोष्ट मोड
वॉशिंग्टन डेलावेअर पार करताना
उंच उठलेला चेहरा, भरलेली होडी आणि फडकता ध्वज हिवाळ्यातील नदी ओलांडण्याला सार्वजनिक स्मृतीचे रूप देतात.
- ख्रिसमसची रात्र, 1776. गोठलेली नदी. खचाखच भरलेली होडी.
- Washington उभे आहेत. वल्ह्यांच्या होडीत. बर्फातून.
- तो ध्वज? तेव्हा तो अस्तित्वातच नव्हता. काँग्रेसने तो 1777 मध्ये स्वीकारला.
- खाली, कोणीतरी होडीच्या कडेला टेकून स्वतःला सावरतंय.
- प्रत्येक टोपी वेगळी. होडीत कोण होतं याची ही खरी यादी नाही.
- सगळीकडे बर्फाच्या लाद्या. एक चुकीचा धक्का, आणि ते पाण्यात.
- 75 वर्षांनी रंगवलेलं. नोंद नाही. एक स्मारक.
‘वॉशिंग्टन डेलावेअर पार करताना’ हे इमानुएल लॉयत्से यांनी 1851 मध्ये रंगवलेले चित्र असून त्यात 25–26 डिसेंबर 1776 च्या रात्री त्यांचे सैन्य बर्फाळ डेलावेअर नदी पार करत असताना गर्दीच्या नावेत उभे असलेले जॉर्ज वॉशिंग्टन दिसतात; हे चित्र न्यूयॉर्कमधील मेट्रोपॉलिटन म्युझियम ऑफ आर्टमध्ये आहे.
‘वॉशिंग्टन डेलावेअर पार करताना’मध्ये काय दिसते?
लॉयत्से वॉशिंग्टन आणि दाटीवाटीने बसलेल्यांना बर्फातील होडीत एकत्र आणतात. वल्ही, शरीरे आणि उंचावलेला ध्वज रचना वर नेतात; नदीवर फिकट प्रकाश पसरतो.
लाल अस्तराचा गडद कोट घातलेले वॉशिंग्टन इतरांपेक्षा उंच उभे आहेत. उजळ आकाशासमोर त्यांच्या चेहऱ्याची बाजू उठून दिसते. ही मुद्रा त्यांना ठळक करते, पण सर्वांच्या श्रमांनीच होडी पुढे जाते.
या चित्रात ऐतिहासिकदृष्ट्या काय चुकीचे आहे?
त्यांच्या मागे तारे आणि पट्ट्यांचा ध्वज फडकतो. काँग्रेसने हा राष्ट्रध्वज 1777 मध्ये स्वीकारला, 1776 च्या नदी ओलांडण्यानंतर. ध्वज आठवण करून देतो की लॉयत्सेंनी घटनेची नंतरची प्रतिमा रचली.
गडद निळ्या कपड्यांतील व्यक्ती होडीच्या लाकडी कडेजवळ खाली बसली आहे. हात कडेवर, इतर शरीरांच्या जवळ आहे. तिरपी वल्ही आणि दाट आकृत्या ताण व श्रम जाणवून देतात.
लोकांच्या टोपी आणि कपडे वेगवेगळे आहेत; मागे नदीत इतर होड्या आहेत. हे वैविध्य सामूहिक दृश्य घडवते. रंगवलेला समूह वॉशिंग्टनच्या खऱ्या होडीतील प्रवाशांची पडताळलेली यादी नाही.
हे चित्र जर्मनीत का रंगवले गेले?
होडीखाली तुटलेल्या बर्फाच्या फिकट पट्ट्या तरंगतात. हिरवट सावल्या आणि पांढऱ्या कडा त्यांचा कठीण पृष्ठभाग गडद पाण्यापासून वेगळा करतात. थंडी नदी ओलांडण्यातील दिसणारा अडथळा ठरते.
ट्रेंटनवरील हल्ल्याआधी, 25–26 डिसेंबर 1776 च्या रात्री नदी ओलांडली गेली. लॉयत्सेंनी 1851 मध्ये, अनेक दशकांनंतर चित्र रंगवले. उजळ आकाश आणि नाट्यमय मुद्रा त्या बर्फाळ रात्रीचा नंतरचा अर्थ लावतात.
जर्मनीत जन्मलेले लॉयत्से अमेरिकेत वाढले, नंतर जर्मनीला परतले आणि त्यांनी हे चित्र ड्युसेलडॉर्फमध्ये रंगवले. 1848 च्या क्रांत्यांच्या काळात त्यांना ही कल्पना सुचली; अमेरिकन क्रांतीचे उदाहरण युरोपातील उदारमतवादी सुधारकांना प्रोत्साहन देईल, अशी त्यांना आशा होती. तिथे असलेले अमेरिकन पर्यटक आणि कलाविद्यार्थी त्यांनी मॉडेल आणि मदतनीस म्हणून घेतले. नावांच्या मागची नदी डेलावेअरवर नव्हे, तर ऱ्हाईन नदीवर बेतलेली आहे. त्यांची पहिली आवृत्ती पूर्ण झाल्यानंतर लगेचच त्यांच्या स्टुडिओतील आगीत खराब झाली; दुरुस्तीनंतर ती Kunsthalle Bremen मध्ये गेली आणि 1942 मध्ये ब्रिटिश बॉम्बहल्ल्यात नष्ट झाली. न्यूयॉर्कमधील कॅनव्हास ही त्यांची दुसरी, पूर्ण आकाराची आवृत्ती आहे. (Wikipedia)
1851 नंतर या चित्राचे काय झाले?
दुसरी आवृत्ती ऑक्टोबर 1851 मध्ये न्यूयॉर्कमध्ये प्रदर्शित झाली आणि 50,000 हून अधिक लोक ती पाहायला आले. मार्शल ओ. रॉबर्ट्स यांनी ती 10,000 डॉलरला विकत घेतली, ही त्या काळात प्रचंड रक्कम होती; काही वेळा मालक बदलल्यानंतर जॉन स्टुअर्ट केनेडी यांनी 1897 मध्ये ती मेट्रोपॉलिटन म्युझियम ऑफ आर्टला भेट दिली. 2007 मध्ये मॅथ्यू ब्रॅडी यांचे 1864 मधील एक छायाचित्र सापडले, ज्यात लॉयत्सेंनी या चित्रासाठी तयार केलेली, माथ्यावर गरुड असलेली चौकट दिसते; त्या छायाचित्रावरून या चौकटीची कोरीव प्रतिकृती बनवली गेली. चित्रात दाखवलेल्या नदी ओलांडण्याला 25–26 डिसेंबर 2026 रोजी 250 वर्षे पूर्ण होतात. (Wikipedia)
मेट देशप्रेमापासून मतभेद आणि संघर्षापर्यंतच्या प्रतिक्रिया सांगते. ध्वजाखालील सामायिक कामाकडे पुन्हा पाहा: प्रतिमा सामूहिक प्रयत्नांचा गौरव करते, तर तिच्या सार्वजनिक अर्थावर चर्चा खुली राहते.
तपशील एका नजरेत
वॉशिंग्टन डेलावेअर पार करताना कुठे आहे?
मेट्रोपॉलिटन म्युझियम ऑफ आर्ट · न्यूयॉर्क
स्रोत आणि अधिक वाचन
- वॉशिंग्टन डेलावेअर पार करताना — मेट्रोपॉलिटन म्युझियम ऑफ आर्ट
- कलाकाराचे चरित्र: इमानुएल लॉयत्से (विकिपीडिया, इंग्रजीत)
- वॉशिंग्टन डेलावेअर पार करताना (विकिपीडिया, इंग्रजीत)