ਕਹਾਣੀ ਮੋਡ
ਜਾਦੂਈ ਚੱਕਰ
ਵਾਟਰਹਾਊਸ ਖਿੱਚੇ ਚੱਕਰ, ਸੋਚੀ-ਸਮਝੀ ਮੁਦਰਾ, ਔਜ਼ਾਰਾਂ, ਧੂੰਏਂ ਅਤੇ ਉਡੀਕਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਜਾਦੂ ਨੂੰ ਭੌਤਿਕ ਰੂਪ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
- ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਡੈਣ ਕਹੋਗੇ। ਚਿੱਤਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ।
- ਲਕੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਛੋਟੀ ਅੱਗ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਕੜਾਹੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।
- ਉਸ ਦੀ ਛੜੀ ਧੂੜ ਵਿੱਚ ਲਕੀਰ ਖਿੱਚਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਦੁਆਲੇ।
- ਉਸ ਦੇ ਨੀਲੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੇ ਘੇਰੇ ਉੱਤੇ ਅਜੀਬ ਆਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੌੜਦੀਆਂ ਹਨ।
- ਸੱਤ ਕਾਲੇ ਕਾਂ, ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਆਲੋਚਕ ਨੇ ਗਿਣੇ। ਦੋ ਧੂੰਏਂ ਵਿੱਚ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਿੱਚ ਲੁਕੇ ਹਨ।
- ਉਸ ਦੀ ਦਾਤਰੀ ਦੂਜ ਦੇ ਚੰਦ ਵਰਗੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਚੰਦ ਦੀ ਕੋਈ ਰਸਮ।
- ਉਹ ਲਕੀਰ ਉਸ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਖਿੱਚੀ। ਕੀ ਇਹ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਰੋਕਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਅੰਦਰ ਸੱਦਦੀ ਹੈ?
‘ਜਾਦੂਈ ਚੱਕਰ’ ਜੌਨ ਵਿਲੀਅਮ ਵਾਟਰਹਾਊਸ ਦੀ 1886 ਦੀ ਪੇਂਟਿੰਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਦੂਗਰਨੀ ਜ਼ਮੀਨ ’ਤੇ ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਧੂੰਆਂ ਛੱਡਦੇ ਇੱਕ ਕੜਾਹੇ ਦੁਆਲੇ ਚੱਕਰ ਖਿੱਚ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਉਸ ਦੇ ਬਾਹਰ ਕਾਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ; ਇਹ ਲੰਡਨ ਦੀ ਟੇਟ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹੈ।
‘ਜਾਦੂਈ ਚੱਕਰ’ ਵਿੱਚ ਕੀ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ?
ਚਿੱਤਰ ਇੱਕ ਹਾਵਭਾਵ ਦੁਆਲੇ ਬਣਿਆ ਹੈ: ਔਰਤ ਲੰਮੀ ਛੜੀ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਚੱਕਰ ਖਿੱਚਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਬਾਂਹ ਔਜ਼ਾਰ ਦੀ ਰੇਖਾ ਨੂੰ ਚਮਕਦੇ ਸਿਰੇ ਵੱਲ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਕੰਮ ਛੋਟਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਇਸਨੂੰ ਰਸਮ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵਾਟਰਹਾਊਸ ਔਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ ਇਕਾਗਰਤਾ ਨਾਲ ਜਾਦੂ ਨੂੰ ਭੌਤਿਕ ਰੂਪ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਔਰਤ ਤੱਤੀ ਕੜਾਹੀ ਕੋਲ ਨੰਗੇ ਪੈਰੀਂ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਵਕਰਦਾਰ ਦਾਤਰੀ ਫੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਮਕਸਦਭਰੀ ਮੁਦਰਾ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਿਯਮ ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ।
ਵਾਟਰਹਾਊਸ ਦੀ ਜਾਦੂਗਰਨੀ ਕੌਣ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਚੱਕਰ ਕਿਸ ਲਈ ਹੈ?
ਚੱਕਰ ਔਰਤ ਅਤੇ ਕੜਾਹੀ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਪੰਛੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਧੂੰਆਂ ਹੱਦ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉੱਠਦਾ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਾਨ ਲੱਗੀ ਜ਼ਮੀਨ ਰਸਮ ਨੂੰ ਦਿਸਦੀ ਬਣਤਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਚਿੱਤਰ ਇਸਦਾ ਸਹੀ ਮਕਸਦ ਰਹੱਸਮਈ ਛੱਡਦਾ ਹੈ।
ਉਸਦੀ ਮੁਦਰਾ ਕੰਮ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਦੀ ਹੈ। ਛੜੀ ਇੱਕ ਬਾਂਹ ਦੀ ਰੇਖਾ ਨੂੰ ਤਿਰਛਾ ਹੇਠਾਂ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਦੂਜਾ ਹੱਥ ਦਾਤਰੀ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਵੱਖਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਕਸ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ, ਔਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ ਉੱਠਦੇ ਧੂੰਏਂ ਦੀ ਕੜੀ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਿਰਲੇਖ ਸਿਰਫ਼ ਚੱਕਰ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਔਰਤ ਦਾ ਨਹੀਂ। ਵਿਕਟੋਰੀਅਨ ਵੈੱਬ ਵੱਲੋਂ ਮੁੜ ਛਾਪੇ ਇੱਕ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਸੇਸੀਲੀਆ ਰੋਜ਼ ਇੱਕ ਜਾਦੂਗਰਨੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਜਾਦੂਈ ਰਸਮ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਗ ਦਾ ਚੱਕਰ ਰਚ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੱਤ ਕਾਂ ਗਿਣਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਧੂੰਏਂ ਅਤੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਇਸ ਰਸਮ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਚੰਨ ਦੀਆਂ ਰੂਹਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਰੀਤ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਾਦੂਗਰਨੀ ਦੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਵਿਚਲੀ ਅੱਧੇ ਚੰਨ ਵਰਗੀ ਦਾਤਰੀ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਰੋਜ਼ ਇਹ ਵੀ ਸੁਝਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹੋਮਰ ਦੀ ‘ਓਡੀਸੀ’ ਦੀ ਜਾਦੂਗਰਨੀ ਸਰਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਾਟਰਹਾਊਸ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਚਾਰ ਵਾਰ ਚਿਤਰੇਗਾ, ਇਸ ਜਾਦੂਗਰਨੀ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਕੀਰ ਉਸ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਸੱਦਦੀ ਹੈ, ਪੇਂਟਿੰਗ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੀ। (The Victorian Web)
ਵਾਟਰਹਾਊਸ ਨੇ ‘ਜਾਦੂਈ ਚੱਕਰ’ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ?
ਕਾਲੇ ਪੰਛੀ ਨਿਸ਼ਾਨਬੱਧ ਥਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇਕੱਠੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਆਕਾਰ ਫਿੱਕੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਉੱਭਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੀਆਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਛਾਵਾਂ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਹੱਦ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੀ ਕਿ ਪੰਛੀ ਕੀ ਸਮਝਦੇ ਜਾਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਸਤਹਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਵਾਟਰਹਾਊਸ ਉੱਤੇ ਅਸਰ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰੀ-ਰਾਫੇਲਾਈਟ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀਆਂ ਹਨ। ਨੀਲਾ ਪਹਿਰਾਵਾ, ਨਕਸ਼ੇਦਾਰ ਘੇਰਾ ਅਤੇ ਵਕਰਦਾਰ ਧਾਰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਵੇਰਵੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਔਰਤ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਰਸਮ ਦੀ ਕਿਸਮ ਅਣਨਿਰਧਾਰਤ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
1886 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ‘ਜਾਦੂਈ ਚੱਕਰ’ ਦਾ ਕੀ ਬਣਿਆ?
ਮੱਧਮ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਧਿਆਨ ਮੂਹਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਮਿੱਟੀ ਰੰਗੇ ਸੁਰ ਨੀਲੇ ਪਹਿਰਾਵੇ, ਚਮਕਦੀ ਅੱਗ ਅਤੇ ਧੂੰਏਂ ਦੇ ਉੱਚੇ ਥੰਮ੍ਹ ਨੂੰ ਘੇਰਦੇ ਹਨ। ਧੂੰਆਂ ਕੜਾਹੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਨਜ਼ਰ ਨੂੰ ਔਰਤ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਪਰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਪੇਂਟਿੰਗ ਨੂੰ ਘਰ ਲਈ ਬਹੁਤੀ ਉਡੀਕ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਪਈ। ਇਸ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ 1886 ਵਿੱਚ, ਯਾਨੀ ਉਸੇ ਸਾਲ ਜਿਸ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਇਸ ਉੱਤੇ ਹੈ, ਚੈਂਟਰੀ ਬਿਕੁਐਸਟ ਦੇ ਟਰੱਸਟੀਆਂ ਨੇ ਭੇਟ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਮੂਰਤੀਕਾਰ ਸਰ ਫ਼ਰਾਂਸਿਸ ਚੈਂਟਰੀ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡਿਆ ਅਤੇ ਰਾਇਲ ਅਕੈਡਮੀ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਇਹ ਫ਼ੰਡ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਈ ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਕਲਾ ਖ਼ਰੀਦਦਾ ਸੀ; ਟੇਟ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ 1897 ਵਿੱਚ ਟੇਟ ਗੈਲਰੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਇਹ ਵਸੀਅਤ ਉਸ ਦੀਆਂ ਖ਼ਰੀਦਾਂ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ‘ਜਾਦੂਈ ਚੱਕਰ’ ਉਸ ਗੈਲਰੀ ਦੇ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਗਿਆਰਾਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕੌਮ ਦੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਜੋ ਅੱਜ ਇਸ ਦੀ ਮਾਲਕ ਹੈ। (ਟੇਟ)
ਖਿੱਚੀ ਰੇਖਾ ਵੇਰਵਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰ-ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਅੰਦਰ ਔਰਤ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਕੜਾਹੀ ਹਨ; ਬਾਹਰ ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਜ਼ਮੀਨ। ਇਹ ਵੰਡ ਕਾਬੂ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਦੀਆਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਸੰਭਵ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਅਣਸੁਲਝੀ ਰਸਮ ਚਿੱਤਰ ਦਾ ਰਹੱਸ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਵੇਰਵੇ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ
ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
- ਜਾਦੂਈ ਚੱਕਰ — ਟੇਟ
- ਕਲਾਕਾਰ ਦੀ ਜੀਵਨੀ: ਜੌਨ ਵਿਲੀਅਮ ਵਾਟਰਹਾਊਸ (ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ)
- ਜਾਦੂਈ ਚੱਕਰ (ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ)
ਹਰੇਕ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ ਕਰੋ · ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ