Tryb opowieści
Upadły anioł
Cabanel pokazuje upadłego Szatana skrywającego wstyd, podczas gdy utraceni przez niego aniołowie unoszą się za nim.
- To nie potwór. To Szatan, dopiero co strącony z Raju.
- Łza. Ale spójrz na oko: to wściekłość.
- Ramionami zasłania twarz. Wstyd i duma w jednym geście.
- Skrzydło stworzone do lotu. Teraz tylko na nim leży.
- Za nim śpiewają anioły. Cabanel mówił, że ich radość była, mniej więcej, tematem.
- Tam w górze światło. Tu na dole ciernie.
- Werdykt Cabanela: pokonany, lecz wciąż dumny, zrozpaczony, mściwy.
Upadły anioł to obraz Alexandre’a Cabanela z 1847 roku przedstawiający Lucyfera tuż po jego upadku z Nieba, który kryje twarz za skrzyżowanymi ramionami, a z jego widocznego oka spływa łza gniewu i wstydu; wisi w Musée Fabre w Montpellier.
Kim jest upadły anioł?
Cabanel umieszcza upadłe ciało blisko dolnej krawędzi płótna, a pozostali aniołowie unoszą się za nim. Kompozycja rozdziela dwa światy: jedna postać pozostaje na ziemi, odcięta od światła i ruchu ponad nią.
Obraz powstał w 1847 roku, gdy Cabanel studiował w Rzymie, i przedstawia Szatana po upadku z Raju. W liście do Alfreda Bruyasa artysta opisał go jako pokonanego, lecz nadal dumnego, zrozpaczonego i mściwego. Te sprzeczne emocje kształtują całą postać. (Musée Fabre, Montpellier)
Dlaczego upadły anioł płacze?
Oko przyciąga nas bliżej. Łza chwyta światło pod gniewnym spojrzeniem. Cabanel nadaje pokonanej postaci wyidealizowane piękno, uwidaczniając ból bez łagodzenia gniewu.
Skrzyżowane ramiona skrywają część twarzy i zamykają ciało przed światem. Pozę można odczytać jako obronę i odmowę. Wstyd i duma mieszczą się w jednym geście.
Co oznacza ten obraz?
Niebieskoczarne skrzydło leży pod ciałem jak poduszka. Ciemne pióra kontrastują z bladą skórą i łączą piękną postać z zacienioną ziemią. Coś, co niegdyś kojarzyło się z lotem, teraz dźwiga jego ciężar.
Odlegli aniołowie poruszają się w świetle i śpiewają chwałę Boga, jak Cabanel wyjaśnił w liście. Ich szczęście przywołuje splendor, który Szatan utracił. Ich ruch czyni jego bezruch i osamotnienie bardziej bolesnymi. (Musée Fabre, Montpellier)
Skały i ciernista roślinność otaczają upadłą postać. Szorstka ziemia kontrastuje z otwartym niebem i gładkością ciała. Wygnanie zyskuje miejsce i fakturę.
Sam upadek już się dokonał; obraz zatrzymuje się przy jego emocjonalnych następstwach. Łza, ramiona i nieruchome spojrzenie łączą żal z buntem. Cabanel sprawia, że klęska wydaje się wewnętrznie nierozstrzygnięta.
Jak doszło do tego, że Cabanel namalował Upadłego anioła?
W 1845 roku Cabanel zdobył Nagrodę Rzymską (Prix de Rome), stypendium, dzięki któremu trafił do Akademii Francuskiej w Villi Medici. Stypendyści musieli przysyłać prace do Paryża, by pokazać swoje postępy, a Upadły anioł był drugą z tych przesyłek, namalowaną w Rzymie w 1847 roku. (Wikipedia)
W liście z Rzymu do kolekcjonera z Montpellier Alfreda Bruyasa, dla którego malował też inne obrazy, Cabanel wyjaśnił swój zamysł. Chciał zestawić obok siebie dwie natury: jedną skazaną na zło, nieszczęście i upadek, drugą czystą i niewinną, wznoszącą się promiennie ku Bogu i wysławiającą go. „Ten kontrast szczęścia, który przypomina Szatanowi jego dawną świetność – pisał – jest mniej więcej tematem obrazu”. (Musée Fabre, Montpellier)
Czy Upadły anioł jest inspirowany Rajem utraconym?
List Cabanela nie wymienia żadnego tekstu, ale teczka dokumentacyjna Musée Fabre wiąże temat z wpływem Raju utraconego Johna Miltona, którego dumny i pokonany Szatan ukształtował romantyczny obraz upadłego anioła. Ta sama teczka odnotowuje wcześniejszego Upadłego anioła pędzla Tassaerta, pokazanego na paryskim Salonie w 1844 roku. (Musée Fabre, Montpellier)
Bez względu na źródła obraz sprowadza historię do jednej postaci i jednej chwili. Nie ma tu bitwy ani spadania przez przestworza, są tylko następstwa: buntownik pozostawiony na ziemi, podczas gdy niebo, któremu rzucił wyzwanie, trwa dalej bez niego.
Kim był Alexandre Cabanel?
Alexandre Cabanel (1823–1889) urodził się w Montpellier i jako siedemnastolatek wstąpił do École des Beaux-Arts w Paryżu, gdzie uczył się u François-Édouarda Picota. Po latach rzymskich stał się jednym z najbardziej cenionych malarzy francuskiego Drugiego Cesarstwa. (Wikipedia)
Napoleon III kupił jego Narodziny Wenus na Salonie w 1863 roku, w którym Cabanel został wybrany do Académie des Beaux-Arts, a od 1864 roku aż do śmierci wykładał w École des Beaux-Arts. Krytycy tacy jak Émile Zola zarzucali mu później opór wobec nowoczesnego malarstwa. Upadły anioł pokazuje go na wiele lat przed tą sławą, przy pracy nad romantycznym tematem o ogromnym ładunku emocjonalnym. (Wikipedia)
Jak Upadły anioł trafił do Musée Fabre?
Cabanel zatrzymał płótno: w książce wydanej w 1888 roku reprodukowano je wiszące wysoko na tylnej ścianie jego paryskiej pracowni. Po jego śmierci w styczniu 1889 roku rodzina ofiarowała je muzeum w jego rodzinnym mieście, opisując je w liście z 17 lipca 1889 roku jako „jedną z najlepszych prac przysłanych z Rzymu przez zmarłego mistrza”. Musée Fabre otrzymało obraz 27 lipca 1889 roku. (Musée Fabre, Montpellier)
Jego losy w muzeum nie były łatwe. Według teczki muzealnej obraz upadł na drabinę podczas zdejmowania w 1943 roku i doznał dużych rozdarć; odrestaurowano go w 1975 roku. Dziś wizerunek wędruje daleko poza Montpellier i często krąży w sieci po prostu jako „płaczący Lucyfer”. (Musée Fabre, Montpellier)
„Upadły anioł” z bliska: dlaczego anioł płacze, co działo się z obrazem później i co to znaczy
Metryczka dzieła
- Tytuł: Upadły anioł
- Autor: Alexandre Cabanel
- Datowanie: 1847
- Technika: Olej na płótnie
- Wymiary: 120,5 x 196,5 cm
- Kolekcja: Musée Fabre, Montpellier
Dlaczego upadły anioł płacze? Łza, która nie jest skruchą
Anioł strącony z nieba i płaczący. Większość z nas wyobraziłaby sobie łzy żalu albo spowiedzi. Ale łza w „Upadłym aniele” Cabanela chyba nie jest tego rodzaju. Jedyne oko widoczne zza ramienia jest mokre od łez i zarazem płonie gniewem.
Klucz leży w słowach samego malarza. W liście wysłanym z Rzymu do Alfreda Bruyasa, kolekcjonera z Montpellier, Cabanel opisał tego Szatana jako pokonanego, a mimo to wciąż dumnego, zrozpaczonego i mściwego. Napisał też, że chciał zestawić dwie natury: jedną skazaną na zło, nieszczęście i upadek oraz czyste istoty wznoszące się, promienne, ku Bogu. Szczęście aniołów w tle przypomina Szatanowi o chwale, którą niegdyś posiadał. Ten kontrast, jak pisał Cabanel, był mniej więcej tematem obrazu.
W tym świetle łza wygląda na łzę kogoś, kto musi patrzeć na to, co utracił. Skrzyżowane ramiona skrywają wstyd, ale nie oznaczają kapitulacji. Wstyd, duma i gniew dzielą jedną twarz i jeden gest, i może właśnie dlatego ten upadły anioł budzi jednocześnie współczucie i niepokój.
List Cabanela nie wskazuje literackiego źródła. Dokumentacja Musée Fabre wiąże jednak temat z wpływem „Raju utraconego” Miltona. Dumny, pokonany Szatan, upadły anioł, którego wypielęgnowali romantycy, zdaje się żyć także w pędzlu młodego malarza.
Źródła: flora-api.montpellier3m.fr · flora-api.montpellier3m.fr
Co działo się dalej z „Upadłym aniołem”: ze ściany pracowni do muzeum w rodzinnym mieście i do „płaczącego Lucyfera”
Nawet gdy stał się jednym z najbardziej cenionych malarzy Francji Drugiego Cesarstwa, Cabanel nie rozstał się z tym wczesnym dziełem. Książka wydana w 1888 roku pokazuje „Upadłego anioła” zawieszonego wysoko na tylnej ścianie jego paryskiej pracowni. Namalowany w 1847 roku obraz pozostawał przy nim ponad czterdzieści lat.
Gdy Cabanel zmarł w styczniu 1889 roku, rodzina ofiarowała obraz muzeum w Montpellier, jego rodzinnym mieście. W liście z 17 lipca nazwała „Upadłego anioła” jednym z najlepszych dzieł, jakie zmarły mistrz przysłał z Rzymu. Musée Fabre przyjęło go zaledwie dziesięć dni później, 27 lipca.
W domu nie zaznał jednak spokoju. Według dokumentacji muzeum w 1943 roku, podczas zdejmowania ze ściany, obraz upadł na drabinę, a płótno zostało poważnie rozdarte. Odrestaurowano je dopiero w 1975 roku. Obraz anioła, który upadł, sam upadł i ponad trzydzieści lat czekał na ratunek.
Dziś, daleko od Montpellier, krąży szeroko w internecie jako „płaczący Lucyfer”. Ponad 170 lat po namalowaniu ta piękna twarz, pełna gniewu i wstydu, wciąż wytrąca patrzących z równowagi.
Źródła: flora-api.montpellier3m.fr · flora-api.montpellier3m.fr · en.wikipedia.org
W skrócie: co mówi jedna łza upadłego anioła
Łza w „Upadłym aniele” nie jest łzą skruszonego grzesznika. Za nim anioły wznoszą się w świetle, a ten, który stracił wszystko, zostaje na ziemi ze swoim wstydem i gniewem. Gdy znasz kontrast opisany przez Cabanela w liście, łza w tym jednym oku zaczyna mówić o sercu, które jeszcze nie pogodziło się z porażką.
Cabanel nie namalował upadku, lecz to, co dzieje się w duszy po nim. Może dlatego obraz wciąż przyciąga ludzi. Jeśli kiedyś przed nim staniesz, popatrz najpierw na to jedno oko, a potem unieś wzrok ku niebu za jego plecami. To, co utracił, zobaczysz w jednej chwili.
Szczegóły w skrócie
Gdzie znajduje się Upadły anioł?
Musée Fabre, Montpellier
Sprawdź wystawiane dzieła, daty specjalne i warunki wstępu.
Oficjalne informacje dla odwiedzających ↗Źródła i dalsza lektura
- Upadły anioł — Musée Fabre, Montpellier
- Komentarz muzeum — Musée Fabre, Montpellier
- Biografia artysty: Alexandre Cabanel (Wikipedia)
- Upadły anioł (Wikipedia, po angielsku)
Straszne obrazy i historie, które skrywają
Przeglądaj wszystkie historie obrazów · Najczęściej zadawane pytania