Ophelia

Ophelia, John Everett Millais’nin 1851–2 tarihli, Shakespeare’in Ophelia’sını boğulmadan hemen önce çiçeklerle dolu bir derede süzülürken gösteren tablosudur; Tate’e aittir ve Londra’daki Tate Britain’da sergilenir.

Millais’nin Ophelia tablosunda neler oluyor?

İlk bakışta sahne huzurludur: genç bir kadın derede yüzer, soluk elbisesi suya yayılır ve bitkiler kıyıları doldurur. Ama bu, Shakespeare’in Hamlet’inden Ophelia’dır; yaşam bolluğunun ortasında boğulmaktadır.

Millais sahneyi huzursuz edici bir durgunlukta tutar. Ophelia’nın ağzı açık, avuçları yukarı dönüktür; elbisesi yüzeye yayılır. Sahne ölümüne doğru ilerlerken su figürü bir anlığına taşır.

Tate’in katalog kaydı sahneyi Hamlet’in IV. Perde, 7. Sahnesine yerleştirir. Sevgilisi Hamlet babasını öldürünce aklını yitiren Ophelia, çelenklerini asmak için tırmandığı bir dal kırılınca dereye düşer. Kraliçe Gertrude’un anlatımına göre yayılan giysileri, eski şarkılardan parçalar söylerken onu bir süre su üstünde tutar; sonunda suyla ağırlaşan elbisesi onu “çamurlu ölüme” çeker. (Tate)

Millais Ophelia’yı nerede resmetti?

Manzara kabaca yapılmış bir fon değildir. Millais, Ewell yakınındaki Hogsmill Nehri kıyısında açık havada çalışmış, kıyıyı neredeyse inatçı bir dikkatle incelemiştir. Yapraklar, otlar, su bitkileri ve çamur, başka bir ressamın yalnızca yüze ayırabileceği ilgiyi görür.

Millais arka planı Temmuz 1851’de Surrey’deki Ewell’de, Ön Raffaellocu Kardeşlik’in ilkelerinin gerektirdiği gibi doğayı yakından gözlemleyerek boyamaya başladı. Tate’in katalog kaydında alıntılanan bir mektubunda, Surrey sineklerinin başka yerlerdekinden “daha kaslı” olduğundan, izinsiz girip çayırdaki otları bozduğu için sulh hâkimi celbiyle tehdit edildiğinden ve rüzgârla suya savrulma tehlikesiyle karşı karşıya kaldığından yakınıyordu. (Tate)

Söylendiğine göre Hogsmill Nehri kıyısında beş ay boyunca, haftada altı gün, günde 11 saate varan sürelerle çalıştı. Kasımda hava rüzgârlı ve karlı olunca, resim yapmayı sürdürebilmek için samanla kaplı dört çit panelinden bir kulübe yaptırdı. (Wikipedia)

Figüre ve manzaraya eşit dikkat, resmin Ön Raffaellocu niteliğinin merkezindedir. Parlak renk ve yakından gözlenen ayrıntı, doğal ortama kendine ait bir güç verir. Trajedi büyümeyi sürdüren bitkiler arasında yaşanır.

Millais henüz 22 yaşındaydı. 1829’da Southampton’da doğmuş, on bir yaşında, kabul edilen en genç öğrenci olarak Royal Academy Okulları’na girmişti; orada William Holman Hunt ve Dante Gabriel Rossetti ile tanışmış ve onlarla birlikte Ön Raffaellocu Kardeşlik’i kurmuştu. (Wikipedia)

Ophelia’nın modeli kimdi?

Millais figürü atölyesinde ayrı resmetti; Elizabeth Siddal su dolu küvette poz verdi. Bitmiş görüntü, özenle düzenlenmiş pozu açık hava manzarasıyla birleştirir. Zahmetsiz görünen şey, iki farklı gözlem türüne dayanır.

Model, Ön Raffaellocuların gözdesi olan ve daha sonra Rossetti ile evlenen Elizabeth Siddal’dı. Tate’in kaydettiğine göre Siddal, dört ay boyunca, alttaki lambalarla ılık tutulan su dolu bir küvette poz verdi. Bir keresinde lambalar sönünce ağır bir soğuk algınlığına yakalandı; babası, Millais doktor masraflarını ödemeyi kabul edene kadar dava açmakla tehdit etti. (Tate)

Elbise gerçek bir antikaydı. Millais Mart 1852’de, Ophelia için resmetmek üzere baştan aşağı gümüş işlemeli çiçeklerle bezeli “gerçekten görkemli, eski bir kadın elbisesi” satın aldığını ve “eski ve kirli olmasına rağmen” elbisenin ona dört sterline mal olduğunu yazdı. (Tate)

Ophelia tablosundaki çiçekler ne anlama geliyor?

Çiçekler renk kadar anlam da taşır. Tate, gelinciği ölümle, papatyaları masumiyetle, hercai menekşeleri boşa giden aşkla ilişkilendirir. Küçük ayrıntılar, bütün kıyıyı tek bir simgeye indirgemeden doğayı Ophelia’nın öyküsüne bağlar.

Tate’in kaydı bitkilerin çoğunu simge olarak okur. Ophelia’nın yanağı ve elbisesi yakınındaki güller ile kıyıdaki yaban gülü, kardeşi Laertes’in ona “mayıs gülü” demesini hatırlatıyor olabilir. Söğüt, ısırgan ve papatya terk edilmiş aşk, acı ve masumiyetle ilişkilendirilir; boynuna zincir gibi taktığı menekşeler sadakati, iffeti ya da gençlerin ölümünü simgeleyebilir; unutmabeniler ise suyun üzerinde yüzer. (Tate)

Resim gözlemi ve edebî hayal gücünü bir arada tutar. Su incelenebilir, bitkiler adlandırılabilir; figür ise bir trajediye aittir. Buluşmaları sahneyi hem somut hem rahatsız edici kılar.

Ophelia nasıl karşılandı ve bugün nerede?

Tablo 1852’de Royal Academy’de sergilendiğinde tepkiler karışıktı. The Times’taki bir eleştirmen Ophelia’yı “otlarla dolu bir hendeğe” daldırmayı sapkınca buldu; Millais’yi destekleyen ve tekniği nefis bulan John Ruskin bile bir Surrey manzarasının seçilmesini sorguladı. (Wikipedia)

Sanat taciri Henry Farrer, tabloyu 10 Aralık 1851’de 300 gineye Millais’den çoktan satın almıştı. Eser daha sonra Ön Raffaellocu sanatın tutkulu bir alıcısı olan koleksiyoncu B. G. Windus’a geçti; Windus onu 1862’de 748 gineye sattı. (Wikipedia)

Ophelia, Sir Henry Tate’in Tate Gallery’ye yaptığı ilk bağışın bir parçasıydı; müzenin künye satırı eseri 1894’te onun tarafından bağışlanmış olarak kaydeder. Tate’in koleksiyon kaydı eseri Tate Britain’da sergilenenler arasında gösterir. (Tate)

Görüntüsü çok uzaklara yolculuk etti. Laurence Olivier’nin 1948 yapımı Hamlet filminde Ophelia’nın ölümünü biçimlendirdi; Kylie Minogue, Nick Cave’in “Where the Wild Roses Grow” şarkısının klibinde bu pozu taklit eder; Lars von Trier 2011 yapımı Melancholia filminin girişinde onu çağrıştırır; Taylor Swift ise 2025’te The Life of a Showgirl albümünün kapağında ona gönderme yaptı. (Wikipedia)

Açık ağız ve eller, dikkatimizi henüz bütünüyle durmamış bir yaşamda tutar. Çevredeki güzellik kederi ortadan kaldırmaz. Figür ile canlı kıyı arasındaki karşıtlığı unutmayı zorlaştırır.

Bir bakışta ayrıntılar

1. 1 Bu, Shakespeare’in Hamlet’inden Ophelia; çiçeklerle dolu bir derede boğuluyor.
2. 2 Yüzü sazların arasında yukarı döner.
3. 3 Sık sazlar sol nehir kıyısını doldurur.
4. 4 Gümüş renkli elbisesi suya yayılır.
5. 5 Parlak çiçekler aşağıdaki elinin yanında sürüklenir.
6. 6 Suda yüzen bedeninin üstünde yabani güller açar.
7. 7 Çiçekler, kayıp giden bir yaşamın çevresinde açmayı sürdürür.

Kaynaklar ve ek okumalar

• Ophelia — Tate
• Sanatçının biyografisi: John Everett Millais (Vikipedi, İngilizce)
• Ophelia (Vikipedi, İngilizce)

Başka bir tabloyu keşfedin

• Kule Merdivenlerinde Buluşma — Frederic William Burton

  İki âşık dar bir merdivende buluşur. Hildebrand, Hellelil’in elbisesinin kolunu öper; kadının dönmüş bedeni kucaklamaya vedanın gerilimini verir.

• Lady Jane Grey’in İdamı — Paul Delaroche

  Gözleri bağlı Lady Jane Grey, parlak beyaz elbisesiyle diz çöküp idam kütüğünü arar. El yordamıyla uzanan elleri büyük sahneye kişisel bir odak verir.

• Yaralı Melek — Hugo Simberg

  Simberg, bandajlı ve yaralı bir meleği iki ağırbaşlı oğlanın arasındaki sedyeye yerleştirir.

• İsteksiz Gelin — Auguste Toulmouche

  Bir gelin, zengin döşenmiş bir odada yardımcı kadınların arasında oturur. Doğrudan ve gülümsemesiz bakışı hazırlıkların havasını keser.

Her tablo hikayesini gözden geçirin · Sıkça Sorulan Sorular