गोष्ट मोड
होलोफर्नेसचा शिरच्छेद करताना ज्युडिथ
ज्युडिथ आणि तिची सेविका होलोफर्नेसला धरतात, तर ज्युडिथ तलवार वापरते. जेन्टिलेस्की बायबलमधील कृती कठीण शारीरिक झगडा म्हणून दाखवते.
- दोन स्त्रिया एका शत्रू सेनापतीला दाबून धरतात. तलवार आधीच आत गेली आहे.
- बाह्या वर सारलेल्या. तिच्या कंकणावर काहींना आर्टेमिस दिसते, जिच्यावरून चित्रकर्तीचे नाव ठेवले ती देवी.
- तिची दासी अब्रा त्याला दाबून धरते. इथे कुणीही नुसता बघ्या नाही.
- रक्त इतके दूर उडते की ज्युडिथच्या स्वतःच्या छातीवर डाग पडतो.
- कडक प्रकाश, काळी खोली. त्यांच्याशिवाय पाहायला दुसरे काहीच नाही.
- फ्लॉरेन्स हादरले. पैसे देण्यापूर्वीच ग्रँड ड्यूक मरण पावला; गॅलिलिओने तिला पैसे मिळवून दिले.
‘होलोफर्नेसचा शिरच्छेद करताना ज्युडिथ’ हे आर्तेमीझिया जेन्टिलेस्की यांनी सुमारे 1620 मध्ये रंगवलेले चित्र असून त्यात ज्युडिथ आणि तिची दासी असीरियन सेनापती होलोफर्नेसला त्याच्या पलंगावर दाबून धरतात आणि ज्युडिथ तलवारीने त्याची मान कापते; हे चित्र फ्लॉरेन्सच्या उफिझी गॅलरीच्या मालकीचे आहे.
‘होलोफर्नेसचा शिरच्छेद करताना ज्युडिथ’मध्ये काय दिसते?
ज्युडिथ आणि तिची सेविका होलोफर्नेसला धरतात, तर ज्युडिथ तलवार वापरते. जेन्टिलेस्की बायबलमधील कृती कठीण शारीरिक झगडा म्हणून दाखवते.
ज्युडिथच्या ग्रंथात नायिका वेढलेल्या लोकांना वाचवण्यासाठी शत्रूच्या सेनापतीच्या छावणीत जाते. चित्र त्या कथेचे हिंसक वळण दाखवते.
आर्तेमीझियाने ज्युडिथ इतकी हिंसक का रंगवली?
वर केलेल्या बाह्या आणि ताणलेले हात श्रम दिसू देतात. ज्युडिथचे शरीर कृतीपासून वेगळे न राहता त्यात झुकते.
सेविकाही दोन्ही हातांनी होलोफर्नेसला अडवते. चित्रकार जवळ गुंतलेल्या समूहात तिला सक्रिय भूमिका देते.
सर्वाधिक वेळा दिले जाणारे उत्तर रोममध्ये सुरू होते. 1611 मध्ये तिच्या वडिलांचा सहकारी असलेला चित्रकार आगोस्तिनो तास्सी याने आर्तेमीझियावर बलात्कार केला. त्यानंतर सात महिने चाललेल्या खटल्यात तिचा छळ करण्यात आला; तास्सी दोषी ठरला आणि त्याला सक्तमजुरी किंवा रोममधून हद्दपारीची शिक्षा झाली, जी कधीच अमलात आली नाही. लंडनची नॅशनल गॅलरी नमूद करते की तिच्या ज्युडिथ चित्रांमधील अंगावर येणारी हिंसा अनेकदा आर्तेमीझियाने रंगांतून घेतलेला सूड म्हणून वाचली गेली आहे, पण त्याच वेळी ती इशारा देते की या खटल्याने कधी कधी तिच्या कलेवरील चर्चेला झाकोळून टाकले आहे. उफिझी एका चित्रकाराच्या दृष्टीने संदर्भही जोडते: तिने हा कॅनव्हास रोममध्ये पूर्ण केला, जिथे तिला पुन्हा काराव्हॅजिओची चित्रे पाहता येत होती. (National Gallery, London)
आर्तेमीझिया जेन्टिलेस्की यांनी हे दृश्य कसे रचले?
शरीरांखाली पांढरे अंथरूण प्रकाश पकडते. फिकट वस्त्रावरील रक्त हिंसा केवळ सूचक न ठेवता स्पष्ट करते.
गडद पार्श्वभूमी भोवतालचे बहुतेक तपशील काढते. प्रकाश आणि गुंतलेले अवयव तिघे आणि त्यांच्या झगड्यावर लक्ष आणतात.
हे चित्र फ्लॉरेन्सला पोहोचल्यावर काय घडले?
सुमारे 1620ची ही आवृत्ती उफित्झीमध्ये आहे. नेपल्समधील चित्रकाराच्या दुसऱ्या आवृत्तीपेक्षा ती वेगळी आहे.
फ्लॉरेन्स त्यासाठी तयार नव्हते. उफिझीच्या मते, मानधन ग्रँड ड्यूक कोसिमो दुसरा दे' मेदिची यांच्याशी ठरले होते, ज्यांचा मृत्यू 1621 मध्ये, कॅनव्हास पूर्ण झाल्यानंतर लगेचच झाला. आर्तेमीझियाला आपले पैसे मोठ्या कष्टाने आणि तिचा मित्र गॅलिलिओ गॅलिली याच्या मदतीनेच मिळाले. चित्र पोहोचल्यावर त्याच्या रोखठोक निसर्गवादाने तीव्र प्रतिक्रिया उमटल्या, आणि त्याला गॅलरीत प्रदर्शित होण्याचा मान नाकारण्यात आला. आज मात्र ते अखेर उफिझीतच, ‘काराव्हॅजिओ आणि आर्तेमीझिया’ नावाच्या दालनात टांगलेले आहे. (उफिझी गॅलरी)
स्त्रियांचे एकत्र प्रयत्न पुन्हा पाहा. शरीरांचे वजन आणि विरोध नायिकेचा निर्धार दाखवतात; चित्राला चित्रकाराच्या चरित्रापुरते मर्यादित करण्याची गरज नाही.
तपशील एका नजरेत
स्रोत आणि अधिक वाचन
- होलोफर्नेसचा शिरच्छेद करताना ज्युडिथ — उफिझी गॅलरी
- कलाकाराचे चरित्र: आर्तेमीझिया जेन्टिलेस्की (विकिपीडिया, इंग्रजीत)
- होलोफर्नेसचा शिरच्छेद करताना ज्युडिथ (विकिपीडिया, इंग्रजीत)