Hikâye modu
3 Mayıs 1808
Beyaz gömlekli bir adam, kurşuna dizme mangasının önünde kollarını kaldırır. Goya onu korku ve yaklaşan ölüm sahnesinin en parlak figürü yapar.
- Tek bir fener. Kurbanları aydınlatıyor, katilleri asla.
- Kollar havada, vurulmak üzere. Bazıları avuçlarında İsa'nınki gibi yaralar görüyor.
- Askerlerin yüzü yok. Sadece uzun bir tüfek sırası.
- Ayaklarının dibinde, çoktan vurulmuş adamlar.
- Arkasında sıradakiler. Bazıları yüzünü kapatıyor.
- Goya bunu resmetmek için bizzat başvurdu. İspanya İç Savaşı'nda tablo bir kamyon kazasından sağ çıktı.
3 Mayıs 1808, Francisco de Goya’nın 1814 tarihli, Mayıs 1808 Madrid ayaklanmasının ardından tutsakları kurşuna dizen bir Fransız idam mangasını, bir fenerin ışığında kollarını kaldıran beyaz gömlekli bir adamı merkeze alarak gösteren tablosudur; Madrid’deki Museo Nacional del Prado’ya aittir.
3 Mayıs 1808 neyi gösteriyor?
Beyaz gömlekli bir adam, kurşuna dizme mangasının önünde kollarını kaldırır. Goya onu korku ve yaklaşan ölüm sahnesinin en parlak figürü yapar.
Başlık, Mayıs 1808 Madrid ayaklanmasından sonraki infazları anlatır. Goya eseri 1814’te, Fransız işgalinin şiddetine geriye bakarak yaptı.
Goya neden yalnızca kurbanları aydınlatıyor?
Grupların arasında yerde bir fener durur. Mahkûmları aydınlatıp yüzlerini açığa çıkarırken askerlerin kimliklerini gizli bırakır.
Merkezdeki adamın açık kolları, tüfeklerin kapalı sırasıyla karşıtlık oluşturur. Hareket, korkmuş bir insanın hareketi olarak kalırken dinî çile ve şehitlik imgelerini de hatırlatabilir.
Sanat tarihçisi Christine Zappella’nın belirttiği gibi, resimdeki tek ışık yerdeki fenerden gelir. Fundación Goya en Aragón, fenerin küp biçimli parıltısının vahşeti ve yerdeki kanı daha da belirginleştirdiğini not eder. Bu ışık her mahkûmun kendi tepkisini göstermesine de izin verir: vakıf, sıkılmış yumruklarda öfke, beyazlı adamda ıstırap, çaprazlanmış kollarda yakarış ve ağza götürülmüş ellerde pişmanlık okur. Askerlerin ise yüzü yoktur. Ve adamın sağ eline bakın: Zappella orada İsa’nın stigmatalarını görür. (Smarthistory)
Goya infaz sahnesini nasıl kurguladı?
Askerler bize sırtlarını döner. Tekrarlanan pozları ve silahları, tek bir güç gibi hareket ettiklerini düşündürür.
Ön planda bedenler yatar, arkada başka mahkûmlar bekler. Goya sonuçları, yaklaşan eylemi ve sonrasında olacakların korkusunu tek sahnede birleştirir.
Goya resmettikten sonra 3 Mayıs 1808’e ne oldu?
Karanlık tepe ve uzak kent bakışa pek kaçış sunmaz. Işık bizi tekrar silahların karşısındaki insanlara çeker.
Bu siparişi Goya kendisi istedi. Naiplik Konseyi’ne yazdığı 24 Şubat 1814 tarihli mektupta, ayaklanmanın en dikkate değer ve kahramanca eylemlerini ölümsüzleştirmeyi önerdi. Ortaya koyduğu şey bir zafer sahnesi değildi ve Fundación Goya en Aragón, yeni mutlakiyetçi yönetimin ne bu tabloyu ne de eşi olan 2 Mayıs 1808’i iyi karşıladığını belirtir. 1834’e gelindiğinde ikisi de Prado’nun depolarındaydı; müze millîleştirildikten sonra, 1868’de sergilenmeye başladılar. 1937’de İç Savaş sırasında Valensiya’ya götürülürken bu tuvalin sol alt kısmı hasar gördü. Hem Manet hem Picasso ondan beslendi. (Fundación Goya en Aragón)
Adamın yüzüne yeniden bak. Resim, korkusu görünür ve kişisel olan bir insan üzerinden tarihsel olaya güç verir.
Bir bakışta ayrıntılar
Kaynaklar ve ek okumalar
- 3 Mayıs 1808 — Prado Müzesi
- Sanatçının biyografisi: Francisco de Goya (Vikipedi, İngilizce)
- 3 Mayıs 1808 (Vikipedi, İngilizce)