Chế độ câu chuyện
Pandemonium
John Martin tưởng tượng cung điện ác quỷ trong Thiên đường đã mất của Milton, vươn trên dung nham dưới trời tối.
- Địa ngục có một thủ đô. Chính là đây.
- Bóng người nhỏ xíu ở góc dưới bên phải? Satan. Bảo tàng Louvre nói hắn dựng cả cung điện chỉ bằng một hơi thở.
- Trong thơ Milton, nó không được xây. Nó trồi lên từ lòng đất “như một hơi thở ra”.
- Những dòng dung nham đỏ rọi sáng nó từ bên dưới.
- Còn những chấm nhỏ này? Ác quỷ. Bài thơ kể rằng, để lọt vào trong, chúng thu nhỏ lại.
- Khói phủ kín các ngọn tháp. Mênh mông, mà sao ngột ngạt.
- Milton tự đặt ra cái tên: “tất cả quỷ dữ”. Ngày nay, trong tiếng Anh, pandemonium chỉ còn nghĩa là hỗn loạn.
Pandemonium là bức tranh năm 1841 của John Martin vẽ Satan dựng nên Pandemonium, cung điện của lũ ác quỷ trong Thiên đường đã mất của Milton, phía trên một vùng đất dung nham rực sáng; tranh thuộc sở hữu của Bảo tàng Louvre ở Paris.
Pandemonium của John Martin thể hiện điều gì?
Cung điện khổng lồ, trời gần như đen và đất bên dưới rực lửa. John Martin dùng quy mô làm Địa ngục choáng ngợp. Tòa nhà dường như có thể nuốt mọi thứ quanh nó, kể cả bóng người tí hon ở rìa.
Đề tài đến từ Thiên đường đã mất của Milton. Pandemonium là cung điện nơi các ác quỷ sa ngã tụ họp. Martin cho nơi tưởng tượng ấy cột, tường, tháp, biến viễn kiến văn chương thành hiện diện kiến trúc mênh mông.
Pandemonium trong Thiên đường đã mất của Milton là gì?
Ở dưới bên phải, Satan đứng trước công trình. Louvre mô tả hắn đang làm cung điện xuất hiện. Kích thước nhỏ cạnh tòa nhà tạo tương phản mạnh: một nhân vật nối với cảnh tượng lớn hơn mình rất nhiều.
Dung nham đỏ cắt qua thế giới bên dưới, hắt màu vào kiến trúc tối. Nó cho tòa nhà vẻ lộng lẫy nguy hiểm. Ánh sáng kéo ta đến cung điện dù lửa bao quanh khiến sức hút bất an.
Milton là người đặt ra từ này. Nhà xuất bản Đại học Oxford ghi nhận rằng pandemonium được tạo ra trong Thiên đường đã mất từ tiền tố Hy Lạp pan-, nghĩa là “tất cả”, và với Milton đó là kinh đô của địa ngục. Trong Quyển I, cung điện không được xây trong nhiều năm: một công trình khổng lồ trồi lên từ lòng đất “như một làn hơi”. Bảo tàng Louvre gắn bức tranh với các câu thơ từ 710 đến 719 của trường ca và mô tả Satan, đứng ở tiền cảnh bên phải, chỉ bằng một hơi thở đã tạo nên cung điện sẽ là nơi hội họp của toàn thể ác quỷ. Một chút sau đó trong trường ca, để vừa trong đại sảnh của nó, lũ ác quỷ thu mình lại thành những hình hài nhỏ nhất. (Oxford University Press)
John Martin đã dựng cảnh như thế nào?
Dưới công trình, hình nhỏ biến sự rộng lớn thành cảm giác đông đúc. Ta thấy nơi có cư dân, nhưng quy mô không để cá nhân thành tâm điểm. Cuộc tụ họp thuộc về tòa nhà cũng như các hình bóng.
Hàng dài và hình kiến trúc lặp lại làm viễn cảnh có trật tự. Martin không chỉ dựa vào hỗn loạn để khiến Địa ngục đáng sợ. Kỷ luật của cung điện cho sức mạnh tính đồ sộ, gần như nghi lễ.
Pandemonium đến Louvre bằng cách nào?
Khói và bóng tối đè lên những tháp xa. Hình ảnh mở ra chiều sâu lớn nhưng bầu không khí có thể như khép kín. Martin giữ hai cảm giác: không gian mênh mông và áp lực bị nhốt bên trong.
Martin đã hai lần khắc bản cảnh này, vào năm 1824 và 1831, trước khi làm lại thành bức tranh này, được ông trưng bày tại Học viện Hoàng gia năm 1841, cùng năm với bức tranh đối của nó, Thành phố Thiên đàng. Ông tự thiết kế khung tranh có hình rắn và rồng. Chủ sở hữu đầu tiên, kỹ sư và nhà chế tạo đầu máy xe lửa Benjamin Hick ở Bolton, qua đời năm sau đó, và bức tranh được bán ở Manchester năm 1843. Sau khi qua tay các bộ sưu tập Anh và Mỹ, tranh được Louvre mua năm 2006 bằng di sản của kiến trúc sư Pierre Belliot và vợ ông, Paule Marchaud. (Bảo tàng Louvre)
Tranh gây bất an vì vẻ hùng vĩ mời gọi ngưỡng mộ. Martin cho cõi ác hình thức tráng lệ rồi để ta suy xét sức hút. Vẻ đẹp và quyền lực có thể chiếm sự chú ý mà không đáng tin.
Tóm lược các chi tiết
Nguồn và đọc thêm
- Pandemonium — Bảo tàng Louvre
- Tiểu sử họa sĩ: John Martin (Wikipedia, tiếng Anh)
- Pandemonium (Wikipedia, tiếng Anh)