ਕਹਾਣੀ ਮੋਡ
ਬਾਗ਼ੀ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਪਤਨ
ਬਰੂਗਲ ਬਾਗ਼ੀ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਪਤਨ ਨੂੰ ਸੰਤ ਮਾਈਕਲ, ਹਾਰੀਆਂ ਰੂਹਾਂ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਤੂਫ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ।
- ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ। ਹੇਠਾਂ ਆਉਂਦਿਆਂ ਉਹ ਰਾਖਸ਼ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
- ਕਵਚਧਾਰੀ ਸੰਤ ਮਾਈਕਲ ਰੌਸ਼ਨ ਕੇਂਦਰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ।
- ਮੱਛੀਆਂ। ਕੀੜੇ। ਬੇਨਾਮ ਜੀਵ। ਬਗ਼ਾਵਤ ਆਖ਼ਰ ਇਹੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
- ਉਹ ਅਸਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹਨ: ਤਿਤਲੀ ਦੇ ਖੰਭ, ਪਫ਼ਰ ਮੱਛੀ, ਆਰਮਾਡਿੱਲੋ ਦਾ ਖੋਲ।
- ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ, ਇੱਕ ਚਿੱਟਾ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤਾ ਭੀੜ ਨੂੰ ਚੀਰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ਕਦੇ ਇਹ ਚਿੱਤਰ ਬੌਸ਼ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 1898 ਵਿੱਚ ਫ਼ਰੇਮ ਹੇਠ ਲੁਕੇ ਬਰੂਗਲ ਦੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਮਿਲੇ।
‘ਬਾਗ਼ੀ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਪਤਨ’ ਪੀਟਰ ਬਰੂਗਲ ਵੱਡੇ ਦੀ 1562 ਦੀ, ਓਕ ਦੀ ਲੱਕੜ ’ਤੇ ਬਣੀ ਪੇਂਟਿੰਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਤ ਮਾਈਕਲ ਅਤੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਬਾਗ਼ੀ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਧੱਕ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਮਿਸ਼ਰਤ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਦੈਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ; ਇਹ ਬ੍ਰਸੱਲਜ਼ ਵਿਚਲੇ ਰਾਇਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮਜ਼ ਆਫ਼ ਫ਼ਾਈਨ ਆਰਟਸ ਆਫ਼ ਬੈਲਜੀਅਮ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹੈ।
‘ਬਾਗ਼ੀ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਪਤਨ’ ਵਿੱਚ ਕੀ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ?
ਬਰੂਗਲ ਬਾਗ਼ੀ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਪਤਨ ਨੂੰ ਭੀੜ ਨਾਲ ਭਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। ਸੰਤ ਮਾਈਕਲ ਅਤੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿਗੜੇ ਸਰੀਰਾਂ ਅਤੇ ਅਜੀਬ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸਵਰਗ ਅਜਿਹੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਉਮੜ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਸਥਿਰ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦੀ।
1562 ਵਿੱਚ ਓਕ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦੇ ਫੱਟੇ ਉੱਤੇ ਬਣਿਆ ਇਹ ਚਿੱਤਰ ਬ੍ਰਸਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੈਲਜੀਅਮ ਦੇ ਰਾਇਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮਜ਼ ਆਫ਼ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਚੌੜੀ ਸਤਹ ਬਰੂਗਲ ਨੂੰ ਅਣਗਿਣਤ ਛੋਟੀਆਂ ਝੜਪਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਟਕਰਾਅ ਰਚਣ ਦੀ ਥਾਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਬਰੂਗਲ ਦੇ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੈਂਤ ਕਿਉਂ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?
ਹੈਰਾਨੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੀ ਘਣਤਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਖੰਭ, ਸਿੱਪੀਆਂ, ਮੱਛੀਆਂ ਦੇ ਛਿਲਕੇ, ਚਿਹਰੇ ਅਤੇ ਅੰਗ ਅਸੰਭਵ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਜੀਵ ਡਿੱਗਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਗੁਆਉਂਦੇ ਜਾਪਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਗ਼ਾਵਤ ਕੁਦਰਤੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਢਹਿ ਜਾਣ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੇਖਣ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਖੋਜਾਂ ਵੀ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਣਜਾਣ ਸਰੀਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਛਾਣੇ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਉੱਭਰਦੇ ਹਨ। ਬਰੂਗਲ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਡਰ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖੋ, ਇਹ ਦੈਂਤ ਅਸਲੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹਨ। ਰਾਇਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮਜ਼ ਆਫ਼ ਫ਼ਾਈਨ ਆਰਟਸ ਆਫ਼ ਬੈਲਜੀਅਮ ਮਾਈਕਲ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪੈਰ ਹੇਠ ਸਵੈਲੋਟੇਲ ਤਿਤਲੀ ਦੇ ਕਾਲੇ-ਪੀਲੇ ਖੰਭਾਂ, ਉੱਪਰ ਸੱਜੇ ਇੱਕ ਪਫ਼ਰ ਮੱਛੀ, ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਜਾਨਵਰ ਆਰਮਾਡਿਲੋ ਦੇ ਖੋਲ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪਰਛਾਵੇਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦਿਆਂ ਧਾਤ ਦੇ ਕਵਚ ਵਿੱਚ ਸਖ਼ਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਤਿਤ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੇ ਤਾਂ ਛਾਤੀ ਦੇ ਕਵਚ ਵਜੋਂ ਹਾਥੀ ਦੰਦ ਦੀ ਇੱਕ ਚੁੱਕਵੀਂ ਧੁੱਪ-ਘੜੀ ਪਾਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਅਜਾਇਬਘਰ ਇਸ ਚਿੱਤਰ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਅਜੂਬਿਆਂ ਦੀ ਅਲਮਾਰੀ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿਕਰਤਾ ਨੈਚੁਰੇਲੀਆ, ਯਾਨੀ ਕੁਦਰਤ ਦੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਨੂੰ ਆਰਟੀਫ਼ੀਸ਼ੀਏਲੀਆ, ਯਾਨੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਦੇ ਨਾਲ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਬਰੂਗਲ ਦਾ ਨਰਕ ਕਿਸੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿਕਰਤਾ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਾਂਗ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। (Royal Museums of Fine Arts of Belgium on Google Arts & Culture)
ਬਰੂਗਲ ਨੇ ਇਸ ਜੰਗ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ?
ਸੰਤ ਮਾਈਕਲ ਯੁੱਧ ਦਾ ਧੁਰਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਉਲਝਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਕਵਚ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾ ਖੜ੍ਹਾ ਸਰੀਰ ਸਪਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਨਜ਼ਰ ਅਜਿਹੇ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕੋ ਵੇਲੇ ਹਾਸੋਹੀਣੇ, ਵਿਕਰਾਲ ਅਤੇ ਬੇਚੈਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਉੱਪਰ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਰੌਸ਼ਨ ਥਾਂ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਦੀ ਭੀੜਭਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਪਤਨ ਨੂੰ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਕੋਈ ਇੱਕ ਰਾਹ ਨਜ਼ਰ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਨਹੀਂ ਲੰਘਾਉਂਦਾ: ਕੋਈ ਹੋਰ ਖੰਭ, ਜਬਾੜਾ ਜਾਂ ਚਿਹਰਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦੇਖਣ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
1562 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦਾ ਕੀ ਬਣਿਆ?
ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਮਿਸ਼ਰਤ ਜੀਵ ਵੀ ਵੱਡੇ ਨਾਟਕ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਜਾਣੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਅਸਲੀ ਜੀਵ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਜੋੜ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਨੇੜਿਓਂ ਦੇਖਣਾ ਚਿੱਤਰ ਨੂੰ ਭਰਨ ਵਾਲੇ ਅਸਥਿਰ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨ ਦਾ ਢੰਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇਸ ਚਿੱਤਰ ਤੋਂ ਇਸ ਦੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਦਾ ਨਾਂ ਗੁਆਚਿਆ ਰਿਹਾ। ਰਾਇਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮਜ਼ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ 1846 ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੰਨ ਕੇ ਖ਼ਰੀਦਿਆ ਕਿ ਇਹ ਬਰੂਗਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪੀਟਰ ਬਰੂਗਲ ਛੋਟੇ, ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਹਿਰੋਨਿਮਸ ਬੌਸ਼ ਦੀ ਰਚਨਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਸਿਰਫ਼ 1898 ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਹੇਠਾਂ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ, ਫ਼ਰੇਮ ਹੇਠ ਲੁਕੇ, ਤਾਰੀਖ਼ ਅਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ, MDLXII / BRVEGEL, ਲੱਭੇ। ਅਜਾਇਬਘਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੇਤਾਵਨੀ ਵੀ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ: 1562 ਵਿੱਚ ਕਾਰਡੀਨਲ ਗ੍ਰਾਨਵੇਲ ਔਰੇਂਜ ਦੇ ਵਿਲੀਅਮ ਵਰਗੇ ਸਥਾਨਕ ਰਈਸਾਂ ਨਾਲ ਸੱਤਾ ਦੀ ਖਿੱਚੋਤਾਣ ਵਿੱਚ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਜਾਇਬਘਰ ਮੁਤਾਬਕ 1566 ਦੇ ਮੂਰਤੀ-ਭੰਜਕ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੰਕਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਇਹ ਚੇਤਾਵਨੀ ਇੱਕ ਦਰਦਨਾਕ ਹਕੀਕਤ ਬਣ ਗਈ। (Royal Museums of Fine Arts of Belgium on Google Arts & Culture)
ਬਰੂਗਲ ਚਿੱਤਰ ਦੀ ਬਣਤਰ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਭਰਪੂਰਤਾ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਯੁੱਧ ਅਰਾਜਕ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹਰ ਜੀਵ ਲਈ ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸੋਚ-ਸਮਝ ਕੇ ਥਾਂ ਚੁਣੀ ਗਈ ਹੈ। ਹਰ ਨਵੀਂ ਨਜ਼ਰ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਰੂਪ ਇਸ ਕਾਲਪਨਿਕ ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਜੀਵੰਤ ਬਣਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਵੇਰਵੇ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ
ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
- ਬਾਗ਼ੀ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਪਤਨ — ਰਾਇਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮਜ਼ ਆਫ਼ ਫ਼ਾਈਨ ਆਰਟਸ ਆਫ਼ ਬੈਲਜੀਅਮ
- ਕਲਾਕਾਰ ਦੀ ਜੀਵਨੀ: ਪੀਟਰ ਬਰੂਗਲ ਵੱਡੇ (ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ)
- ਬਾਗ਼ੀ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਪਤਨ (ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ)
ਹਰੇਕ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ ਕਰੋ · ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ